Các nhà khoa học VNU-USSH và dấu ấn học thuật tại Hội thảo Quốc tế “Nhân học Việt Nam: Tiếp cận Toàn cầu"

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã tham gia 9 phiên thảo luận chuyên đề với 34 báo cáo tham luận, tập trung vào nhiều lĩnh vực của nhân học đương đại như: kiến tạo tri thức, sinh thái và môi sinh, tiếp xúc văn hóa, chuyển dịch kinh tế, bản sắc và đời người, nghi lễ và di sản văn hóa, đời sống toàn cầu và di dân quốc tế.

Quy tụ 121 đại biểu chính thức, các chuyên gia, nhà khoa học đến từ nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu trong nước và quốc tế, với 34 tham luận, 6 poster triển lãm cùng hơn 80 lượt ý kiến trao đổi, phản biện, hội thảo đã tạo nên một diễn đàn học thuật đa chiều, góp phần nhận diện những vấn đề mới của Nhân học Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

PGS.TS Nguyễn Trường Giang – Trưởng khoa Nhân học và Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN chủ trì 02 phiên thảo luận của hội thảo

Sự tham gia của các nhà khoa học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò của Nhà trường trong đào tạo, nghiên cứu và kết nối học thuật về Nhân học, Tôn giáo học và các khoa học xã hội liên ngành. Đặc biệt, PGS.TS Nguyễn Trường Giang – Trưởng khoa Nhân học và Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN – đã tham gia chủ trì phiên thảo luận, góp phần dẫn dắt trao đổi học thuật, kết nối các hướng tiếp cận lý thuyết và thực tiễn nghiên cứu đương đại.

Các tham luận của diễn giả đến từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN cho thấy sự hiện diện rõ nét của những chủ đề nghiên cứu mới, giàu tính phản tư và gắn với các vấn đề xã hội hiện nay, như chủ đề “Thực hành vượt ranh giới: Phản tư chung về việc ‘làm’ nghiên cứu định tính liên ngành” của PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hương,  “Bông Sisters và sự khước từ bị xóa bỏ: Các nghệ sĩ chuyển giới nữ trong các đoàn lô tô ở Việt Nam” của diễn giả Dương Trần.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hương trình bày tham luận “Thực hành vượt ranh giới: Phản tư chung về việc ‘làm’ nghiên cứu định tính liên ngành”. 

Qua 9 phiên thảo luận, hội thảo đã đúc kết được 5 thông điệp chuyên môn mang tính bản lề:

+ Sự đổi mới trong tiếp cận nghiên cứu về mặt phương pháp luận trong đó đồng tham gia của đối tượng nghiên cứu trong việc kiến tạo tri thức trong nhân học về/tại Việt Nam

+ Các nhà nhân học cần tăng cường đầu tư trải nghiệm cộng đồng, học tiếng nói người địa phương để có công trình nghiên cứu chuyên sâu hơn nữa về cộng đồng tộc người ở Việt Nam cũng như các nơi khác trên thế giới.

+ Về mặt cơ sở lý luận, các khái niệm của phương Tây cần được tái xem xét và/hoặc thay thế bằng những khái niệm, lăng kính của cộng đồng để có thể khái quát hoá phù hợp nhất với thực tiễn nghiên cứu.

+ Vấn đề chuyển ngữ và dịch các thực hành văn hoá sang ngôn ngữ khác, nhất là sang trung gian tiếng Việt sẽ gặp những khó khăn hạn chế khó vượt qua, đòi hỏi các nhà nghiên cứu tiếp tục truyền thống nghiên cứu Nhân học là học ngôn ngữ của cộng đồng để “không thấy cô đơn” như Condominas đã nói.

+ Về mặt ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu Nhân học, cần xem xét sự đóng góp mà nghiên cứu mang lại cho cộng đồng được nghiên cứu. Nghiên cứu để làm gì, cho ai cần được xem xét và đạo đức nghiên cứu cũng như tính phản tư trong quá trình nghiên cứu cần được đề cao.

Theo Ban Tổ chức, hội thảo không chỉ là nơi tổng kết các hướng nghiên cứu hiện có, mà còn mở ra những kết nối mới giữa các nhà khoa học trong nước và quốc tế. Từ hội thảo quốc tế Nhân học lần đầu năm 2007 đến nay, ngành Nhân học tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến đáng kể. Ban Tổ chức kỳ vọng diễn đàn học thuật này sẽ tiếp tục được duy trì định kỳ 5 năm một lần, đồng thời các tham luận chọn lọc sẽ được xuất bản bằng tiếng Việt và tiếng Anh, góp phần lan tỏa tri thức Nhân học Việt Nam trong không gian học thuật khu vực và toàn cầu.

Tin bài liên quan:

Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Tp. Hồ Chí Minh: Khép lại Hội thảo Quốc tế "Nhân học Việt Nam: Tiếp cận Toàn cầu": Định hình những tư duy mới về con người và thời đại