Thông tin về luận án tiến sĩ của NCS Nguyễn Thị Toan: Tư tưởng Ngô Thì Nhậm về Phật giáo

1. Họ và tên nghiên cứu sinh: NGUYỄN THỊ TOAN                    

2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 18/12/1984                                          4. Nơi sinh: Hưng Yên

5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: số 4055/2022/QĐ-XHNV ngày 28/ 12 / 2022 của trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, thời hạn từ ngày 28/12/2022 đến ngày 28/12/2025.

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Quyết định số 4102/QĐ-XHNV ngày 09/06/2025 về việc điều chỉnh tên đề tài luận án.

7. Tên đề tài luận án: Tư tưởng Ngô Thì Nhậm về Phật giáo

8. Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử.

9. Mã số: 9229001.01.

10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS.TS. Nguyễn Quang Hưng và PGS.TS. Trần Thị Hạnh.

11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án: 

11.1. Mục đích nghiên cứu

          Làm rõ các nội dung tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo và đưa ra một số đánh giá về giá trị và hạn chế của nó đối với đương thời và hiện nay.

11.2. Đối tượng nghiên cứu

          Tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo.

11.3. Phương pháp nghiên cứu

          Luận án lấy lập trường của Chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng để xem xét, phân tích, luận giải và đánh giá giá trị tư tưởng triết học Phật giáo của Ngô Thì Nhậm trong bối cảnh lịch sử - xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XVIII. Trên nền tảng đó, luận án vận dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu của khoa học xã hội, cụ thể: Phương pháp thống nhất lịch sử - lôgic, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp phân tích văn bản, phương pháp so sánh - đối chiếu và cách tiếp cận nghiên cứu liên ngành Triết học - Sử học - Tôn giáo học - Văn hoá học.

11.4. Các kết quả chính và kết luận

11.4.1. Các kết quả chính

          - Luận án đã phân tích làm rõ điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo, về con người, sự nghiệp và trước tác của Ngô Thì Nhậm.

- Luận án đã phân tích, làm sáng tỏ những nội dung tư tưởng cơ bản của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo thể hiện trên các phương diện: Bản thể luận, Nhận thức luận và Nhân sinh quan.

+ Về Bản thể luận: Luận án tập trung phân tích và làm rõ quan niệm của Ngô Thì Nhậm về bản thể “Tính Không”, bản thể “Chân Tâm”. Điểm đặc biệt trong tư duy của ông là sự đồng nhất khái niệm “Tính Không” với “Thái Cực” của Nho giáo và “Đạo” của Lão giáo. Quay về với bản thể Tính Không, tức Chân Tâm chính là con đường dẫn đến giác ngộ và giải thoát.

+ Về Nhận thức luận: Luận án làm rõ đối tượng của nhận thức Phật giáo ở Ngô Thì Nhậm là Không. Mục đích của nhận thức là thấu đạt “Lý”. Con đường đi đến tuệ giác được ông thực hiện qua hai phương pháp song hành của Phật giáo Đại thừa: đốn ngộ và tiệm ngộ phù hợp với căn cơ của từng chúng sinh. Đặc điểm của nhận thức: “phá chấp. 

+ Về Nhân sinh quan: Luận án phân tích làm rõ quan niệm của Ngô Thì Nhậm về nguyên nhân gốc rễ của khổ đau là dục vọng, dẫn đến vô minh che lấp chân tính vốn sáng trong của con người. Từ nền tảng đó, ông kêu gọi con người sống tỉnh thức, biết buông bỏ chấp ngã, biết thuận theo lẽ tự nhiên của vũ trụ để tránh mê lầm và tạo nghiệp.

- Luận án đã đưa ra một số đánh giá về giá trị và hạn chế trong tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo đối với đương thời và hiện nay. 

11.4.2. Kết luận

          Ngô Thì Nhậm là một trí thức kiệt xuất của thế kỷ XVIII, người đã có những đóng góp quan trọng trong việc phát triển và hệ thống hóa tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử từ góc độ triết học. Ông đã nỗ lực xây dựng luận thuyết mới về Phật giáo Trúc Lâm dựa trên sự dung hợp, thống nhất những luận điểm tinh tuý của ba dòng tư tưởng Nho - Phật - Lão, với hi vọng, luận thuyết này trở thành lý luận mới phù hợp trong bối cảnh đương thời. Tư tưởng Phật giáo của Ngô Thì Nhậm đã góp phần làm phong phú thêm diện mạo Phật giáo Việt Nam, tư tưởng Việt Nam thế kỷ XVIII. 

11.5. Đóng góp mới của luận án

Luận án nghiên cứu một cách hệ thống tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo từ góc độ triết học, bao gồm: Bản thể luận, Nhận thức luận và Nhân sinh quan Phật giáo. Qua đó, luận án đã đưa ra được những đánh giá về giá trị và hạn chế trong tư tưởng của ông về Phật giáo đối với xã hội đương thời và hiện nay.

11.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

11.6.1. Ý nghĩa khoa học: kết quả của luận án góp phần nghiên cứu một cách chuyên sâu và có hệ thống về tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về Phật giáo từ góc độ triết học. Từ đó, góp phần làm sáng tỏ hơn nữa những tư tưởng triết học về Bản thể luận, Nhận thức luận và Nhân sinh quan Phật giáo trong lịch sử tư tưởng Việt Nam thế kỷ XVIII nói chung và làm rõ tư tưởng của Ngô Thì Nhậm nói riêng.

11.6.2. Ý nghĩa thực tiễn: luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo, phục vụ cho công tác giảng dạy và nghiên cứu triết học, lịch sử triết học, lịch sử tư tưởng Việt Nam, lịch sử văn hóa và tôn giáo Việt Nam.

12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo: Nghiên cứu sinh dự định tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về chủ đề  lịch sử Phật giáo Việt Nam, đây là vấn đề được rất nhiều học giả trong và ngoài nước quan tâm, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với việc xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của Việt Nam hiện nay.

13. Các công trình công bố liên quan đến luận án:

- Nguyen Thi Toan (2023), “Buddhism and eco - environment issues”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc tế: 7th International Conference on Socio-economic and Environmental Issues in Development, Finance Publishing House, pp. 2305-2313, ISBN: 978-604-79-3740-0.

- Nguyen Thi Toan (2023), “Buddhism ethics and the problem of building human personality in Vietnam today”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc tế: International Conference on Human Resources for Sustainable Development, Bach Khoa Publishing House, pp. 592-598, ISBNE: 978-604-316-371-1.

- Nguyễn Thị Toan (2023), “Vai trò của Phật giáo dân gian với đời sống tinh thần của người Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông (2), tr. 52-55.

- Nguyen Thi Toan (2024), “The Liberalized spirit of Buddhish education”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc tế: Liberal Education: Interdisciplinary perspectives and applications, NXB Khoa học xã hội, tr. 432-441, ISBN: 978-604-364-067-0.

- Nguyễn Thị Toan (2024), “Nhân sinh quan Phật giáo của Ngô Thì Nhậm”, Tạp chí Nghiên cứu triết học (16), tr. 48-56.

- Nguyễn Thị Toan (2024), “Một số tư tưởng triết học Phật giáo qua tác phẩm “Khoá hư lục” của Trần Thái Tông”, Tạp chí Khoa học Đại học Văn Lang (48), tr. 102-110.

- Nguyễn Thị Toan, Nguyễn Thị Quê (2025), “Quan điểm chính trị, ngoại giao của Phật Hoàng Trần Nhân Tông”, Kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc gia: Truyền thống phụng đạo yêu nước của Phật giáo thời kỳ Lý - Trần trong dòng chảy của lịch sử dân tộc, NXB Công an nhân dân, tr. 1419-1437, ISBN: 978-604-72-7972-2.

- Nguyễn Thị Toan (2025), “Quan niệm về tính “Không” trong tư tưởng Phật giáo của Ngô Thì Nhậm”, Tạp chí giáo dục lý luận (388), tr. 79-84.

INFORMATION ON DOCTORAL THESIS

1. Full name: NGUYEN THI TOAN

2. Sex: Female

3. Date of birth: 18/12/1984

4. Place of birth: Hung Yen

5. Amission decision number 4055/2022/QĐ-XHNV-ĐT dated 28 December 2022 issued by the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi, for the period from 28 December 2022 to 28 December 2025.

6. Changes in academic prcess

7. Officical thesis title: Ngo Thi Nham’s thoughts on Buddhism.

8. Major: Dialectical materialism and historical materialism

9. Code: 9229001.01

10. Supervisors: Prof. Dr. Nguyen Quang Hung and Assoc. Prof. Dr. Tran Thi Hanh

11. Summary of the new findings of the thesis

11.1. Research Objectives

Clarifying the ideological contents of Ngo Thi Nham on Buddhism and giving some assessments of its value and limitations for the present and the past 

11.2. Research Object

Ngo Thi Nham’s thoughts on Buddhism.

11.3. Research Methods

The dissertation is grounded in the methodological foundation of Marxism - Leninism and Ho Chi Minh’s Thought, which serve as guiding principles throughout the research. The author employs a combination of methods commonly used in the social sciences and humanities, with particular emphasis on the harmonious integration of interdisciplinary approaches to ensure the objectivity, comprehensiveness, and depth of the study.

The principal methods employed include: the historical - logical method, the analytical - synthetic method, the systematic - structural method, the statistical - comparative method, and the practical research method..

11.4. Main Findings and Conclusions

11.4.1. Main Findings

- The dissertation analyzed and clarified the conditions and prerequisites for the formation of Ngo Thi Nham's thought on Buddhism, on his life, career, and works.

- The dissertation analyzed and clarified the basic ideological content of Ngo Thi Nham's thought on Buddhism as expressed in the following aspects: Ontology, Epistemology, and Worldview.

+ Regarding Ontology: The dissertation focused on analyzing and clarifying Ngo Thi Nham's conception of the essence of “Emptiness” and the essence of “True Mind”. A special point in his thinking is the identification of the concept of “Emptiness” with the “Tai Chi” of Confucianism and the “Tao” of Taoism. Returning to the essence of Emptiness, or True Mind, is the path to enlightenment and liberation.

+ Regarding Epistemology: The dissertation clarified that the object of Buddhist understanding in Ngo Thi Nham's view is Emptiness. The purpose of understanding is to comprehend “Principle”. The path to enlightenment was pursued by him through two parallel methods of Mahayana Buddhism: sudden enlightenment and gradual enlightenment, suited to the capacity of each sentient being and the characteristics of perception: “breaking attachments”.

+ Regarding the worldview: The thesis analyzes and clarifies Ngo Thi Nham's view that the root cause of suffering is desire, leading to ignorance obscuring the inherently bright true nature of humanity. He also particularly emphasizes the impermanence and non-self nature of human life, birth, aging, sickness, and death as natural laws. From that foundation, he calls on people to live mindfully, to let go of self-attachment, and to follow the natural order of the universe to avoid delusion and creating karma.

- The thesis has provided some assessments of the value and limitations of Ngo Thi Nham's thought on Buddhism in relation to his time and today.

11.4.2. Conclusions

Ngo Thi Nham was an outstanding intellectual of the 18th century who made significant contributions to the development and systematization of Truc Lam Yen Tu Buddhist thought from a philosophical perspective. He strived to build a new theory of Truc Lam Buddhism based on the fusion and unification of the essential tenets of Confucianism, Buddhism, and Taoism, hoping that this theory would become a new and relevant doctrine in the contemporary context. Ngo Thi Nham's Buddhist thought is a profound personal achievement, enriching the landscape of Vietnamese Buddhism and Vietnamese thought. 

11.5. Novel Contributions of the Dissertation

This dissertation systematically studies Ngo Thi Nham's thought on Buddhism from a philosophical perspective, encompassing ontology, epistemology, and Buddhist worldview. Through this, the dissertation provides an assessment of the value and limitations of his Buddhist thought in relation to contemporary and modern society.

11.6. Scientific and Practical Significance

11.6.1. Scientific Significance

The results of this thesis contribute to a thorough and systematic study of Ngo Thi Nham's thought on Buddhism from a philosophical perspective. From this, it helps to further clarify philosophical ideas on Buddhist ontology, epistemology, and worldview in the history of Vietnamese thought in the 18th century in general, and to clarify Ngo Thi Nham's thought in particular.

11.6.2. Practical Significance

This dissertation can be used as a reference document for teaching and research in philosophy, history of philosophy, history of Vietnamese thought, and history of Vietnamese culture and religion.

12. Futher research directions: The doctoral candidate intends to continue their in-depth research on the history of Vietnamese Buddhism. This is a topic of great interest to many scholars both domestically and internationally, with profound theoretical and practical significance for building an advanced culture rich in national identity in Vietnam today.

13.Thesis-related publications

- Nguyen Thi Toan (2023), “Buddhism and eco - environment issues”, Proceedings of the 17th International Conference on Socio-economic and Environmental Issues in Development, Finance Publishing House, pp. 2305-2313, ISBN: 978-604-79-3740-0.

- Nguyen Thi Toan (2023), “Buddhism ethics and the problem of building human personality in Vietnam today”, Proceedings of the International Conference on Human Resources for Sustainable Development, Bach Khoa Publishing House, pp. 592-598, ISBNE: 978-604-316-371-1.

- Nguyen Thi Toan (2023), “The role of folk Buddhism in the spiritual life of Vietnamese people today”, Journal of Political Theory and Communication (2), pp. 52-55.

- Nguyen Thi Toan (2024), “The Liberalized spirit of Buddhish education”, Liberal Education: Proceedings of the International Conference: Liberal Education – Interdisciplinary Perspectives and Applications, Social Sciences Publishing House, pp. 432-441, ISBN: 978-604-364-067-0.

- Nguyen Thi Toan (2024), “Ngo Thi Nham's Buddhist philosophy of life”, Journal of Philosophical Studies (16), pp. 48-56.

- Nguyen Thi Toan (2024), “Some Buddhist philosophical ideas are expressed in the work “Khoa Hu Luc” by Tran Thai Tong”, Van Lang University Science Journal (48), pp. 102-110.

- Nguyen Thi Toan, Nguyen Thi Que (2025), “The political and diplomatic ideology of King-Buddha Tran Nhan Tong”, Proceedings of the National Scientific Conference: The tradition of devotion to religion and patriotism of Buddhism during the Ly-Tran period in the flow of national history, People's Police Publishing House, pp. 1419-1437, ISBN: 978-604-72-7972-2.

      - Nguyen Thi Toan (2025), “Ngo Thi Nham's conception of “emptiness” in Buddhist thought”,             Journal of Educational Theory (388), pp. 79-84