TTLV: Tiếp cận nguồn tư liệu và bước đầu tìm hiểu giá trị văn học của lời bài hát trong làn điệu chầu văn

THÔNG TIN VỀ LUẬN VĂN THẠC SĨ

1. Họ và tên học viên: Hà Phương Anh

2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 21/6/2001

4. Nơi sinh: Hà Nội

5. Quyết định công nhận học viên số: 5626/QĐ-XHNV Ngày 29 tháng 12 năm 2023 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Gia hạn học tập theo quyết định số 9028/QĐ-XHNV ngày 23/12/2025 của Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. 

7. Tên đề tài luận văn: Tiếp cận nguồn tư liệu và bước đầu tìm hiểu giá trị văn học của lời bài hát trong làn điệu chầu văn.

8. Chuyên ngành: Văn học                                     Mã số: 8229030

9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS. TS Trần Ngọc Vương, TS Đỗ Thu Hiền

10. Tóm tắt các kết quả của luận văn: 

Luận văn đã bước đầu tiếp cận chầu văn từ góc độ văn học, cụ thể là khảo sát giá trị văn học của lời bài hát trong làn điệu chầu văn. Trên cơ sở các nguồn tư liệu đã sưu tầm và đối chiếu, luận văn xác định chầu văn không chỉ là hình thức hát phục vụ nghi lễ thờ Mẫu Tam phủ – Tứ phủ, mà còn là một hệ thống văn bản ngôn từ có cấu trúc, hình tượng, giọng điệu và giá trị thẩm mĩ riêng.

Kết quả thứ nhất của luận văn là giới thuyết chầu văn trong tổng thể văn học nghi lễ và trong môi trường tín ngưỡng thờ Mẫu. Luận văn chỉ ra rằng chầu văn là một hiện tượng mang tính nguyên hợp, kết hợp giữa lời văn, âm nhạc, nhịp phách, diễn xướng và không gian thờ tự. Vì vậy, khi nghiên cứu chầu văn, không thể chỉ xem đây là bài hát nghi lễ, nhưng cũng không nên tách lời chầu ra khỏi môi trường thực hành đã sản sinh và duy trì nó.

Kết quả thứ hai là luận văn đã bước đầu làm rõ nội dung văn học và hệ thống hình tượng nghệ thuật trong văn bản chầu văn. Các bản văn thường được tổ chức theo mô thức: giới thiệu danh xưng, nguồn gốc hoặc địa vị của vị thánh; xác lập không gian ngự và phạm vi cai quản; kể công trạng, thánh tích hoặc sự linh ứng; cuối cùng hướng tới lời tán tụng, cầu đảo, ban phúc. Qua đó, các vị thánh không chỉ hiện diện như đối tượng thờ phụng, mà còn được tái hiện như những hình tượng nghệ thuật có lai lịch, phẩm chất, quyền năng và quan hệ với cộng đồng.

Kết quả thứ ba là luận văn làm rõ giá trị thẩm mĩ và giá trị tinh thần của chầu văn. Lời chầu không chỉ biểu đạt niềm tin vào thế giới thiêng, mà còn phản ánh các giá trị đạo lý quen thuộc của người Việt như tri ân, nhớ nguồn, hiếu kính, hướng thiện, cầu an và cầu phúc. Các thánh tích, địa danh, công trạng và hình ảnh thiên nhiên trong chầu văn góp phần lưu giữ ký ức văn hóa, đồng thời thẩm mĩ hóa kinh nghiệm tín ngưỡng của cộng đồng.

Kết quả thứ tư là luận văn phân tích chầu văn từ phương diện thi pháp và diễn xướng. Chầu văn sử dụng phổ biến các thể lục bát, song thất lục bát và những biến thể linh hoạt, tạo nền tảng vần nhịp cho lời chầu, giúp văn bản dễ ghi nhớ, dễ lưu truyền và thuận lợi cho việc hát trong nghi lễ. Đồng thời, sự khác biệt giữa văn thờ/thỉnh và văn hầu cho thấy lời chầu luôn vận hành tùy theo mục đích sử dụng: khi trang nghiêm, ổn định trong thờ cúng; khi linh hoạt, sinh động trong hầu đồng.

Điểm mới của luận văn là nhấn mạnh chầu văn như một loại hình văn học nghi lễ có tính mở. Giá trị văn học của lời chầu không chỉ nằm ở câu chữ, hình ảnh, thể thơ hay giọng điệu, mà còn được hoàn thiện trong môi trường diễn xướng, nơi văn bản được kích hoạt qua giọng hát cung văn, nhịp phách, động tác thanh đồng, trang phục, đạo cụ, không gian thờ tự và sự tham dự của cộng đồng. Từ đó, luận văn khẳng định chầu văn cần được tiếp tục nghiên cứu như một đối tượng liên ngành, đặc biệt ở các hướng: sưu tầm và đối chiếu dị bản, nghiên cứu thi pháp văn bản, khảo sát diễn xướng, vai trò của cung văn và sự biến đổi của chầu văn trong đời sống đương đại.

11. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn: 

Kết quả của luận văn có thể được sử dụng như một tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và giảng dạy về văn học dân gian, văn học nghi lễ, tín ngưỡng thờ Mẫu và nghệ thuật chầu văn. Việc tiếp cận chầu văn từ góc độ văn học giúp bổ sung một hướng nhìn bên cạnh các nghiên cứu về âm nhạc, tín ngưỡng và diễn xướng. Ngoài ra, luận văn cũng có thể góp phần hỗ trợ công tác sưu tầm, bảo tồn và giới thiệu di sản chầu văn, đặc biệt trong việc nhận diện giá trị của lời văn chầu như một bộ phận quan trọng của đời sống văn hóa tinh thần người Việt.

12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo: 

Từ kết quả bước đầu của luận văn, có thể tiếp tục mở rộng nghiên cứu chầu văn theo một số hướng. Trước hết, cần sưu tầm, hệ thống hóa và đối chiếu các dị bản văn chầu để làm rõ quá trình lưu truyền, biến đổi của văn bản. Bên cạnh đó, có thể nghiên cứu sâu hơn thi pháp từng nhóm văn bản như văn Mẫu, văn Quan, văn Chầu, văn Cô, văn Cậu. Một hướng khác là khảo sát chầu văn trong thực hành diễn xướng cụ thể, chú ý đến vai trò của cung văn, thanh đồng, không gian nghi lễ và sự tiếp nhận của cộng đồng trong đời sống đương đại.

13. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: không

INFORMATION ON MASTER’S THESIS

1. Full name : Ha Phuong Anh                           2. Sex: Female

3. Date of birth: 21/6/2001                                  4. Place of birth: Ha Noi

5. Admission decision number: 5626/QĐ-XHNV Dated 29/12/2023 

6. Changes in academic process: Study period extended in accordance with Decision No. 9028/QĐ-XHNV dated December 23, 2025, issued by the Rector of the VNU University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.

(List the forms of change and corresponding times)

7. Official thesis title: Approaching the source material and taking the first step to understand the literature values in chầu văn's lyrics

8. Major: Literature                                             9. Code: 8229030

10. Supervisors: Professor Tran Ngoc Vuong, Ph.D Do Thu Hien

11. Summary of the findings of the thesis: 

The thesis initially approaches chầu văn from a literary perspective, specifically by examining the literary value of lyrics in chầu văn melodies. Based on collected and compared sources, the thesis identifies chầu văn not only as a form of singing used in the rituals of the Mother Goddess worship of the Three/Four Realms, but also as a system of verbal texts with its own structure, imagery, tone, and aesthetic value.

The first result of the thesis is that it defines chầu văn within the broader context of ritual literature and the environment of Mother Goddess worship. The thesis shows that chầu văn is a syncretic phenomenon, combining lyrics, music, rhythm, performance, and sacred space. Therefore, chầu văn should not be regarded merely as ritual singing, nor should its lyrics be separated from the ritual environment that produced and sustains them.

The second result is that the thesis initially clarifies the literary content and system of artistic images in chầu văn texts. These texts are often organized according to a common pattern: introducing the name, origin, or status of the deity; establishing the sacred space and sphere of authority; recounting merits, sacred legends, or miraculous manifestations; and finally moving toward praise, supplication, and blessing. Through this structure, the deities appear not only as objects of worship but also as artistic images with background, qualities, power, and relationships with the community.

The third result is that the thesis clarifies the aesthetic and spiritual values of chầu văn. Chầu văn lyrics not only express belief in the sacred world but also reflect familiar Vietnamese moral values such as gratitude, remembrance of origins, filial piety, moral orientation, prayers for peace, and blessings. Sacred legends, place names, merits, and images of nature in chầu văn help preserve cultural memory while aestheticizing the community’s religious experience.

The fourth result is that the thesis analyzes chầu văn from the perspectives of poetics and performance. Chầu văn commonly uses lục bát, song thất lục bát, and flexible variations, creating a rhythmic foundation that makes the texts easy to remember, transmit, and sing in ritual contexts. At the same time, the distinction between worship/invocation texts and mediumship texts shows that chầu văn lyrics function according to their purposes: solemn and stable in worship rituals, yet flexible and dynamic in spirit mediumship rituals.

12. Practical applicability, if any: 

The results of the thesis can be used as a reference for research and teaching in the fields of folk literature, ritual literature, Mother Goddess worship, and the art of chầu văn. Approaching chầu văn from a literary perspective helps provide an additional viewpoint alongside studies on music, belief, and performance. In addition, the thesis may contribute to the collection, preservation, and introduction of chầu văn heritage, especially in recognizing the value of chầu văn lyrics as an important component of the spiritual and cultural life of the Vietnamese people.

13. Further research directions, if any: 

Based on the initial findings of the thesis, research on chầu văn can be further expanded in several directions. First, it is necessary to collect, systematize, and compare different versions of chầu văn texts in order to clarify their transmission and transformation. In addition, further studies may examine the poetics of specific groups of texts, such as texts dedicated to the Mother Goddesses, the Mandarins, the Ladies, the Young Female Spirits, and the Young Male Spirits. Another direction is to study chầu văn in concrete performance practices, with attention to the roles of the ritual singer, the spirit medium, the ritual space, and community reception in contemporary life.

14. Thesis-related publications: None