THÔNG TIN VỀ LUẬN VĂN THẠC SĨ
1. Họ và tên học viên: Cáp Thị Phượng 2. Giới tính: Nữ
3. Ngày sinh: 24/02/1985 4. Nơi sinh: Ân Thi - Hưng Yên
5. Quyết định công nhận học viên số: 5626/ QĐ - XHNV ngày 29/12/2023 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Gia Hà Nội.
6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: gia hạn thời gian học tập từ ngày 30/12/2025 đến ngày 29/6/2026 theo quyết định số 9028/QĐ -XHNV ngày 23/12/2026.
7. Tên đề tài luận văn: Nghiên cứu về các biểu thức ngôn ngữ chỉ hoạt động nói năng trong một số tác phẩm Tiếng Anh của Roald Dahl và các tương đương dịch thuật trong bản dịch Tiếng Việt
8. Chuyên ngành: Ngôn ngữ học Mã số: 8229020
9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Hồng Dương - Khoa Ngôn Ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Gia Hà Nội.
10. Tóm tắt các kết quả của luận văn:
Luận văn tiến hành khảo sát 1.000 mẫu ví dụ biểu thức chỉ hoạt động nói trong 06 tác phẩm tiêu biểu của Roald Dahl và các bản dịch tiếng Việt tương ứng. Kết quả cho thấy từ 102 biểu thức gốc trong nguyên tác, các dịch giả đã triển khai thành 627 biến thể tiếng Việt, phản ánh mức độ phong phú và khả năng biểu cảm cao của ngôn ngữ đích.
Về mặt chức năng, các biểu thức nói năng được phân hóa thành ba nhóm chính: nhóm trực chỉ trung tính chiếm tỷ lệ cao nhất, đóng vai trò duy trì mạch trần thuật; nhóm biểu cảm cường độ mạnh góp phần kiến tạo cao trào và phân cực thế giới nhân vật; nhóm chuyển nghĩa dựa trên các ẩn dụ tri nhận như SPEECH IS ANIMAL SOUND và SPEECH IS FORCE, thể hiện rõ dấu ấn phong cách độc đáo của Roald Dahl. Các biểu thức này cho thấy xu hướng “vật chất hóa” lời nói, biến ngôn ngữ thành lực tác động có tính sinh học và vật lý.
Trên bình diện dịch thuật, luận văn vận dụng mô hình năm kiểu tương đương của Koller (1979) và chỉ ra rằng bản dịch tiếng Việt đạt được mức độ tương đương cao không chỉ về nội dung mà còn về sắc thái biểu cảm, phong cách, hiệu quả giao tiếp và hình thức. Dịch giả đã thực hiện chiến lược tái sáng tạo có hệ thống, khai thác hiệu quả từ láy, từ tình thái và các biểu đạt thuần Việt, qua đó bảo toàn được linh hồn nghệ thuật, tính hài hước và năng lượng trần thuật đặc trưng của Roald Dahl đối với độc giả thiếu nhi Việt Nam.
11. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn:
Thứ nhất, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được vận dụng trong giảng dạy và đào tạo dịch thuật, đặc biệt là dịch văn học, thông qua việc cung cấp một hệ thống phân loại và mô tả có cơ sở khoa học về các biểu thức chỉ hoạt động nói theo chức năng ngữ nghĩa, sắc thái biểu cảm và cơ chế ẩn dụ tri nhận.
Thứ hai, luận văn là nguồn tài liệu tham khảo cho hoạt động thực hành dịch, giúp người dịch nâng cao ý thức bảo toàn không chỉ nội dung ngữ nghĩa mà còn cả lực ngôn trung, cường độ cảm xúc và hiệu quả thẩm mỹ của lời thoại trong văn bản dịch.
Thứ ba, các phát hiện về hiện tượng đa dạng hóa động từ dẫn thoại trong tiếng Việt có thể được ứng dụng trong giảng dạy kỹ năng viết, biên tập và sáng tác văn học, góp phần khắc phục lối diễn đạt đơn điệu và phát triển khả năng biểu đạt giàu sắc thái của người học.
Thứ tư, hệ thống phân tích các ẩn dụ tri nhận về lời nói (như lời nói được tri nhận như âm thanh động vật hoặc lực tác động vật lý) có thể được sử dụng trong nghiên cứu ngôn ngữ học tri nhận và phân tích diễn ngôn, nhằm làm rõ mối quan hệ giữa ngôn ngữ, cảm xúc và quyền lực trong văn bản văn học.
Thứ năm, kết quả nghiên cứu có thể hỗ trợ đánh giá chất lượng bản dịch văn học trên nhiều bình diện tương đương (nội dung, sắc thái, phong cách, giao tiếp và hình thức), qua đó cung cấp cơ sở khoa học cho công tác thẩm định, phản biện và biên tập bản dịch.
Thứ sáu, luận văn có giá trị tham khảo trong xây dựng học liệu và chương trình đào tạo dịch thuật ở bậc đại học và sau đại học, góp phần minh họa rõ quá trình chuyển dịch và tái cấu trúc ngôn ngữ giữa hai hệ thống ngôn ngữ và văn hóa.
12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo: Không
13. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: Không có
INFORMATION ON MASTER’S THESIS
1. Full name: Cap Thi Phuong 2. Sex: Female
3. Date of birth: 24 February 1985 4. Place of birth: An Thi District, Hung Yen Province
5. Admission decision number: 5626 /QĐ-XHNV, dated 21 December 2023, issued by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.
6. Changes during the training process: The study period is extended from December 30, 2025 to June 29, 2026, according to Decision No. 9028/QD-XHNV dated December 23, 2026.
7. Title of the thesis: A Study of Linguistic Expressions Denoting Speech Acts in Selected English Works by Roald Dahl and Their Translational Equivalents in Vietnamese
8. Major: Linguistics Code: 8229020
9. Academic supervisor: Dr. Do Hong Duong, Faculty of Linguistics, University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.
10. Summary of the findings of the thesis:
The thesis investigates 1,000 sample instances of linguistic expressions denoting speech acts drawn from six representative works by Roald Dahl and their corresponding Vietnamese translations. The findings reveal that from 102 original expressions identified in the source texts, translators have developed as many as 627 translational variants in Vietnamese, reflecting the high degree of richness and expressive potential of the target language.
From a functional perspective, speech-related expressions are categorized into three major groups. The neutral, denotative group accounts for the highest proportion and serves to maintain narrative continuity. The expressive group with strong intensity plays a crucial role in constructing narrative climaxes and polarizing the fictional world. The metaphor-based group, grounded in conceptual metaphors such as SPEECH IS ANIMAL SOUND and SPEECH IS FORCE, clearly demonstrates Roald Dahl’s distinctive stylistic imprint. These expressions reveal a tendency to “materialize” speech, conceptualizing language as a form of biological and physical force.
From a translational standpoint, the thesis applies Koller’s (1979) model of five types of equivalence and demonstrates that the Vietnamese translations achieve a high degree of equivalence not only in terms of denotative meaning but also with respect to expressive nuance, stylistic value, communicative effect, and formal features. The translator adopts a systematic strategy of creative re-construction, effectively exploiting Vietnamese reduplicative forms, modal expressions, and culturally grounded linguistic resources. As a result, the translations successfully preserve the artistic spirit, humor, and dynamic narrative energy characteristic of Roald Dahl’s works for Vietnamese child readers.
First, the findings of the thesis may be applied in translation teaching and training, particularly in the field of literary translation, by providing a theoretically grounded framework for classifying and analyzing speech-related expressions according to semantic function, expressive value, and conceptual metaphor mechanisms.
Second, the thesis serves as a reference resource for translation practice, assisting translators in enhancing their awareness of preserving not only denotative meaning but also illocutionary force, emotional intensity, and the aesthetic impact of dialogue in translated texts.
Third, the findings concerning the diversification of reporting verbs in Vietnamese may be applied in the teaching of writing skills, editing, and literary composition, contributing to the reduction of monotonous expression and the development of learners’ stylistically nuanced expressive competence.
Fourth, the analytical framework of conceptual metaphors of speech (such as speech being conceptualized as animal sound or physical force) may be employed in cognitive linguistic research and discourse analysis, helping to elucidate the relationship between language, emotion, and power in literary texts.
Fifth, the research outcomes may support the evaluation of literary translation quality across multiple dimensions of equivalence (denotative, connotative, stylistic, communicative, and formal), thereby providing a scientific basis for translation assessment, peer review, and editorial practice.
Sixth, the thesis offers reference value for the development of teaching materials and translation curricula at both undergraduate and postgraduate levels, contributing to a clearer illustration of the processes of linguistic transfer and re-structuring between different language and cultural systems.
12. Further research directions: None.
13. Thesis-related publications: None.
Tác giả: Phòng ĐT&CTNH
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn
