Thư mời viết tham luận Hội thảo Quốc tế "Từ ngữ, thế giới và máy móc: Văn học, Ngôn ngữ học và Triết học trong Kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo"

Đơn vị tổ chức: 
- Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Gia Hà Nội
- New Bulgarian University
Thời gian tổ chức: 25/10/2026
Địa điểm: Nhà E, trường Đại học KHXH&NV, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

1. Mục đích và ý nghĩa của Hội thảo
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI), đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Models - LLM) và hệ thống AI tạo sinh, đang tái định hình sâu sắc cách con người tạo lập, diễn giải và trải nghiệm ngôn ngữ, văn bản và thế giới. Trong bối cảnh đó, các lĩnh vực văn học, ngôn ngữ học và triết học - vốn giữ vai trò trung tâm trong việc suy tư về ý nghĩa, chủ thể và hiểu biết - đang đứng trước hàng loạt câu hỏi nền tảng mới, cả về mặt lý thuyết lẫn thực hành.
Đối với văn học và lý luận phê bình, AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ kỹ thuật mà còn là một tác nhân tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tác, diễn giải và lưu thông văn bản. Điều này buộc chúng ta phải xem xét lại các khái niệm then chốt như tác giả, chủ thể, ý thức, nguyên tác tính, hệ hình thẩm mỹ, phong cách và thể loại. Các vấn đề về tác quyền, trách nhiệm sáng tạo, đồng sáng tác người-máy, cũng như các chuẩn mực đánh giá giá trị văn học đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Trong lĩnh vực ngôn ngữ học và triết học, các LLM đặt ra những thách thức khái niệm sâu sắc liên quan đến bản chất của năng lực ngôn ngữ và “hiểu”. Một câu hỏi trung tâm là liệu hành vi ngôn ngữ của LLM có thể được quy chiếu một cách hợp lệ tới các trạng thái ngữ nghĩa - như nội dung mệnh đề, điều kiện chân lý hay quan hệ quy chiếu - hay chỉ nên được mô tả như kết quả của các phép biến đổi thống kê trên chuỗi ký hiệu không mang tính ý hướng. Những tranh luận này chạm tới các vấn đề kinh điển về ngữ nghĩa nội tại và ngoại tại, vai trò của chủ thể, ý định giao tiếp và bối cảnh trong việc xác lập nghĩa.
Từ góc độ ngôn ngữ học tạo sinh, các LLM cho thấy một hình thức năng lực ngôn ngữ bề mặt đáng chú ý, khi có thể tạo ra các chuỗi ngôn ngữ có tính chấp nhận được cao, đồng thời cũng bộc lộ những sai lệch hệ thống so với trực giác ngữ pháp của người nói bản ngữ. Điều này đặt lại câu hỏi về mối quan hệ giữa E-language và I-language, cũng như về mức độ mà các hiện tượng “đột sinh” từ huấn luyện quy mô lớn có thể được xem là bằng chứng cho các nguyên lý ngữ pháp trừu tượng.
Hội thảo quốc tế “Từ ngữ, Thế giới và Máy móc” nhằm tạo ra một diễn đàn liên ngành để các học giả, nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh trao đổi học thuật về những biến đổi nói trên, nhấn mạnh đến việc khảo sát ý nghĩa, tác quyền, diễn giải và hiểu biết trong một không gian văn hóa chịu trung gian bởi AI.
2. Các chủ đề chính của Hội thảo
Ban Tổ chức trân trọng mời các nhà khoa học gửi bài viết xoay quanh chủ đề Hội thảo, bao gồm nhưng không giới hạn ở các nội dung sau:
2.1.  Văn học, mỹ học và nhân văn trong kỷ nguyên AI
- AI và sáng tác văn học; đồng sáng tác và văn chương lai ghép
- Tác giả, chủ thể và ý thức trong văn bản có trợ giúp AI
- Hệ hình thẩm mỹ, phong cách và thể loại mới
- Dịch văn học và dịch giả trong kỷ nguyên AI
2.2. Ngữ nghĩa, diễn giải và vấn đề “hiểu” trong LLM
- Bản chất của ý nghĩa ngôn ngữ trong hệ thống AI
- Ngữ nghĩa nội tại / ngoại tại; điều kiện chân lý và quy chiếu
- So sánh “hiểu” của con người và “hiểu” của máy
2.3. LLM và ngôn ngữ học tạo sinh
- Năng lực ngôn ngữ, trực giác ngữ pháp và sai lệch hệ thống
- E-language, I-language và hiện tượng “đột sinh”
- Giới hạn bản thể luận và phương pháp luận của mô hình hóa ngôn ngữ
2.4. Triết học ngôn ngữ và AI
- Ý hướng tính, chủ thể tính và biểu trưng
- AI và các tranh luận triết học cổ điển và đương đại
2.5. Tác quyền, đạo đức và thực hành học thuật
- Quyền sở hữu trí tuệ, trách nhiệm và nguyên tác tính
- Trích dẫn, đánh giá và công bố nghiên cứu có trợ giúp AI
2.6. Giảng dạy, dịch thuật và tương lai của nhân văn trong môi trường AI
3. Quy định về bài viết
- Về tóm tắt (Abstract): độ dài tóm tắt 250–300 từ. Nội dung tóm tắt cần nêu rõ vấn đề nghiên cứu và câu hỏi trung tâm, khung lý thuyết và/hoặc phương pháp tiếp cận, đóng góp học thuật dự kiến. Thông tin kèm theo: Tên tác giả (và đồng tác giả nếu có), Đơn vị công tác, Địa chỉ email liên hệ, Từ khóa (3–5 từ)
- Về toàn văn tham luận: Độ dài toàn văn tham luận (full paper) (6.000 - 9.000 từ, bao gồm tài liệu tham khảo) (để in kỷ yếu) hoặc tóm tắt tham luận (the paper summary) (2.000-3.000 từ).
- Bài viết chưa từng công bố, không gửi song song cho các hội thảo hoặc tạp chí khác.
- Quy cách trình bày theo chuẩn APA (bao gồm tóm tắt và tài liệu trích dẫn)
Hội thảo hoan nghênh các tham luận mang tính lý thuyết, phân tích phê phán, nghiên cứu thực nghiệm, nghiên cứu trường hợp và các tiếp cận liên ngành. Các bài viết chất lượng cao sẽ được xem xét xuất bản trong kỷ yếu truy cập mở, đề xuất cho số đặc biệt của một tạp chí học thuật trong nước hoặc quốc tế.
4. Các mốc thời gian quan trọng
- Hạn nộp tóm tắt: 15/04/2026
- Thông báo kết quả phản biện tóm tắt: 15/5/2026
- Hạn nộp toàn văn (để in kỷ yếu) hoặc tóm tắt báo cáo: 15/09/2026
- Xác nhận tham dự: 15/09/2026
- Ngôn ngữ sử dụng trong Hội thảo: Tiếng Anh và Tiếng Việt
- Tóm tắt tham luận và bài tham luận xin được gủi đến địa chỉ email của Hội thảo: wwm.ussh@gmail.com
5. Lịch trình dự kiến của hội thảo
- Thời gian hội thảo: Sáng 24/10/2026: Phiên toàn thể của Diễn đàn Nhân văn Mùa thu, Trường Đại học KHXH&NV
- Thời gian hội thảo Quốc tế “Từ ngữ, Thế giới và Máy móc”: 25/10/2026
6. Thông tin liên hệ
Ban tổ chức Hội thảo:
- Trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội & New Bulgarian University
(Website: https://ussh.vnu.edu.vn/eng/news/thong-bao/ ;  https://nbu.bg/en )
- Email: wwm.ussh@gmail.com             
- Địa chỉ: Nhà E, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn, 336, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Thông tin chi tiết về diễn giả chính, hình thức tổ chức, đăng ký tham dự và xuất bản sau hội thảo sẽ được Ban Tổ chức thông báo trong các văn bản tiếp theo.
Ban Tổ chức trân trọng kính mời các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh và chuyên gia trong và ngoài nước tham gia viết bài và đóng góp cho Hội thảo.
Diễn đàn Nhân văn Mùa thu Hà Nội 2026: Khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế