Nhận diện giá trị, phát huy vai trò trong đời sống xã hội của Phật giáo ở tỉnh Lào Cai

Toàn cảnh hội thảo

Hội thảo là hoạt động khoa học có ý nghĩa thiết thực, hướng tới Đại hội Đại biểu Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai, đồng thời tạo diễn đàn để các nhà quản lý, nhà khoa học, chư Tôn đức Tăng Ni, cư sĩ, Phật tử và đại diện chính quyền địa phương cùng trao đổi, nhận diện đầy đủ hơn vai trò, đóng góp và tiềm năng phát triển của Phật giáo trong đời sống văn hóa - xã hội tại địa phương.

Tham dự hội thảo có đại diện Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai; các ban chuyên môn thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai; cùng chư Tôn đức Tăng Ni, cư sĩ, tín đồ Phật tử. Về phía cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương có đại diện lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lào Cai; đại diện lãnh đạo Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Lào Cai; đại diện lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam; lực lượng Công an, Ban Chỉ huy Quân sự và Khu vực phòng thủ 2 huyện Bảo Thắng; cùng đại diện lãnh đạo các xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Về phía Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội có PGS.TS Bùi Thành Nam - Phó Hiệu trưởng; PGS.TS Nguyễn Trường Giang - Trưởng khoa Nhân học và Tôn giáo học. Hội thảo cũng có sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà khoa học đến từ Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Ban Tôn giáo Chính phủ; Viện Tín ngưỡng và Tôn giáo, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Viện Xã hội học và Tâm lý học; Trường Chính trị tỉnh Lào Cai.

Hòa thượng Tiến sĩ Thích Thanh Điện, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Lào Cai

Phát biểu khai mạc hội thảo, Hòa thượng Tiến sĩ Thích Thanh Điện, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Lào Cai nhấn mạnh, hội thảo được tổ chức nhằm tạo lập một diễn đàn đối thoại nghiêm túc, cởi mở và trách nhiệm giữa các nhà quản lý, nhà khoa học, chư Tôn đức Tăng Ni và chính quyền địa phương. Đây là dịp để các bên cùng đánh giá thực trạng Phật giáo tại Lào Cai, làm rõ các giá trị hiện hữu, nhận diện tiềm năng phát triển, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, thách thức đang đặt ra trong thực tiễn.

Từ đó, hội thảo hướng tới tìm kiếm những định hướng phù hợp để các giá trị tốt đẹp của Phật giáo tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, thượng tôn pháp luật, tôn trọng đặc thù văn hóa địa phương trên tinh thần hòa hợp, nhân văn và phát triển bền vững.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng, nguồn lực Phật giáo cần được nhìn nhận không chỉ ở phương diện tôn giáo, mà còn ở chiều sâu văn hóa, đạo đức, giáo dục, an sinh xã hội và cố kết cộng đồng. Trong bối cảnh Lào Cai là địa phương miền núi, biên giới, có nhiều dân tộc cùng sinh sống, việc nhận diện và phát huy nguồn lực Phật giáo cần đặt trong mối quan hệ hài hòa với đặc điểm lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và đời sống xã hội của cư dân bản địa.

PGS.TS Bùi Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Trình bày phát biểu đề dẫn tại hội thảo, PGS.TS Bùi Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, thực tiễn Phật giáo tại Lào Cai thời gian qua đã ghi nhận một quá trình hiện diện và phát triển đáng chú ý. Hệ thống tự viện, các sinh hoạt tu học cùng nhiều hoạt động hướng thiện, an sinh xã hội đã góp phần làm phong phú thêm đời sống tôn giáo và văn hóa địa phương.

Bên cạnh những kết quả tích cực, PGS.TS Bùi Thành Nam cũng gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục khảo sát, thảo luận sâu sắc như: mức độ gắn bó của Phật giáo với cộng đồng; sự thẩm thấu của các giá trị Phật giáo vào đời sống văn hóa - xã hội; khả năng tham gia của Phật giáo trong giáo dục đạo đức, xây dựng nếp sống văn minh; cũng như định hướng phát huy nguồn lực này sao cho vừa bảo đảm hành lang pháp lý, vừa tôn trọng đặc thù tôn giáo và văn hóa bản địa.

Theo PGS.TS Bùi Thành Nam, các tham luận gửi về hội thảo rất đa dạng, tiếp cận chủ đề từ nhiều góc độ và tập trung vào ba nhóm nội dung chính. Nhóm thứ nhất làm rõ cơ sở lý luận và phương pháp tiếp cận đối với khái niệm, tiêu chí đánh giá nguồn lực Phật giáo. Nhóm thứ hai phân tích thực trạng sinh hoạt tôn giáo, cơ sở tự viện, hoạt động của Tăng Ni, Phật tử tại Lào Cai. Nhóm thứ ba khảo sát nguồn lực Phật giáo trong đời sống xã hội, từ đó dự báo định hướng và đề xuất giải pháp quản lý, phối hợp giữa chính quyền, Giáo hội, cộng đồng và giới nghiên cứu.

Hội thảo đã nghe nhiều tham luận có giá trị khoa học và thực tiễn. PGS.TS Nguyễn Hồng Dương - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày tham luận “Nguồn lực của tín ngưỡng, tôn giáo: Mấy nhận thức luận”. PGS.TS Nguyễn Quang Hưng - nguyên Giám đốc Trung tâm Tôn giáo học đương đại, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trình bày báo cáo “Một số vấn đề lý luận về nguồn lực của tín ngưỡng, tôn giáo”. TS Lê Đình Lợi - Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Lào Cai, nguyên Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai trình bày tham luận “Nguồn lực Phật giáo ở tỉnh Lào Cai và giải pháp”. Đại đức, Tiến sĩ Thích Chân Định - Ủy viên Thường trực Ban Trị sự, Trưởng ban Hướng dẫn Phật tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai trình bày tham luận “Hoằng pháp trong đồng bào dân tộc thiểu số ở Lào Cai: Thực tiễn, thách thức và định hướng phát huy nguồn lực Phật giáo trong giai đoạn mới”. Hội thảo cũng ghi nhận ý kiến trao đổi của PGS.TS Đỗ Lan Hiền - nguyên Viện trưởng Viện Tín ngưỡng, Tôn giáo thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học.

Các nhà khoa học trình bày tham luận tại hội thảo

Dưới góc độ quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo tại địa phương, ông Trần Phùng - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lào Cai đánh giá cao ý nghĩa của hội thảo trong việc cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, đồng thời ghi nhận sự đồng hành của Phật giáo Lào Cai trong nhiều lĩnh vực đời sống xã hội. Hiện nay, tỉnh Lào Cai đã có 05 chư Tôn đức Tăng Ni là người bản địa. Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng, góp phần tăng cường sự thấu hiểu văn hóa, ngôn ngữ, phong tục và đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.

Ông Trần Phùng - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lào Cai 

Thời gian qua, sự đồng hành của Phật giáo Lào Cai đã góp phần thay đổi diện mạo đời sống và tư duy của người dân, từng bước xóa bỏ một số hủ tục lạc hậu. Thông qua sự hướng dẫn của Giáo hội và chư Tôn đức Tăng Ni, đồng bào đã có thêm nhận thức về chăm sóc sức khỏe, chủ động đến bệnh viện khi ốm đau, quan tâm hơn đến học tập, nâng cao kiến thức và cải thiện đời sống. Bên cạnh đó, Ban Trị sự Phật giáo tỉnh còn có nhiều hoạt động hỗ trợ cây giống, con giống, giúp người dân phát triển sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt và ổn định cuộc sống.

Ở phương diện kinh tế, văn hóa và xã hội, giáo lý Phật giáo với tinh thần từ bi, trí tuệ, hướng thiện có thể góp phần thúc đẩy tư duy phát triển bền vững, định canh định cư, hỗ trợ sản xuất và phát triển du lịch tâm linh phù hợp với điều kiện địa phương. Các giá trị Phật giáo cũng có ý nghĩa trong việc định hình chuẩn mực đạo đức, giáo dục nhân cách, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý thức cộng đồng và trách nhiệm công dân.

Đặc biệt, tinh thần nhập thế của Phật giáo Lào Cai được thể hiện rõ nét qua việc tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo, hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn, qua đó góp phần bảo đảm công bằng xã hội trong tiến trình phát triển và hội nhập. Tại địa bàn biên giới, Phật giáo còn phát huy vai trò đồng hành cùng dân tộc, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, biến các cơ sở thờ tự nơi vùng biên viễn thành những “cột mốc tâm linh” có ý nghĩa trong bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

PGS.TS Nguyễn Trường Giang - Trưởng khoa Nhân học và Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Phát biểu bế mạc và tổng kết hội thảo, PGS.TS Nguyễn Trường Giang - Trưởng khoa Nhân học và Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhấn mạnh, hội thảo đã góp phần nhận diện rõ hơn nguồn lực Phật giáo tại tỉnh Lào Cai trong mối liên hệ giữa nghiên cứu khoa học, công tác quản lý nhà nước và thực hành đời sống cộng đồng. Các tham luận, ý kiến trao đổi tại hội thảo không chỉ cung cấp thêm luận cứ lý luận và thực tiễn, mà còn mở ra những gợi ý chính sách cần thiết cho việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức, nhân văn của Phật giáo trong giai đoạn phát triển mới.

Hội thảo “Nguồn lực của Phật giáo ở tỉnh Lào Cai: Một số vấn đề lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển” là hoạt động khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần tăng cường kết nối giữa Giáo hội, chính quyền, cộng đồng và giới nghiên cứu. Từ diễn đàn này, những giá trị tích cực của Phật giáo tại Lào Cai tiếp tục được nhận diện, đánh giá và định hướng phát huy trên cơ sở khoa học, pháp lý và thực tiễn, qua đó đóng góp vào sự phát triển bền vững của địa phương, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và lan tỏa tinh thần nhân văn trong đời sống xã hội.

Từ góc độ cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đang có nhiều đóng góp tích cực trong nghiên cứu văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và tư vấn chính sách. Với đội ngũ chuyên gia thuộc các lĩnh vực Nhân học, Tôn giáo học, Xã hội học, Văn hóa học, Chính sách công và Việt Nam học, Nhà trường đã và đang đóng góp vào việc nhận diện các vấn đề xã hội từ thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học cho công tác quản lý nhà nước, bảo tồn giá trị văn hóa và phát huy nguồn lực cộng đồng.

Phật sự online: Lào Cai: Tổ chức Hội thảo khoa học “Nguồn lực của Phật giáo ở tỉnh Lào Cai: Một số vấn đề lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển”