Triết lý nhân văn trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo: Công nghệ vì con người - Con người làm chủ công nghệ

Trong khuôn khổ Hội nghị Đào tạo và Khoa học năm 2025 do Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) tổ chức tại Hòa Lạc ngày 31/10/2025, Giáo sư Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (USSH) đã trình bày báo cáo “Xây dựng và triển khai Khung năng lực số và năng lực trí tuệ nhân tạo trong hoạt động đào tạo” - một trong những nội dung trọng tâm của chiến lược chuyển đổi giáo dục ĐHQGHN giai đoạn 2025-2030.
Giám đốc ĐHQGHN Hoàng Minh Sơn chủ trì Hội nghị Đào tạo và Khoa học năm 2025
Triết lý giáo dục nhân văn trong thời đại số
GS. Hoàng Anh Tuấn khẳng định: “Công nghệ vì con người - Con người làm chủ công nghệ.” Đây không chỉ là khẩu hiệu, mà là nền tảng triết lý của mọi hoạt động đổi mới tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - nơi công nghệ được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ, còn con người, với nhân tính, tri thức và trách nhiệm, mới là chủ thể sáng tạo.
Từ triết lý đó, nhà trường đã định hướng xây dựng mô hình đào tạo tích hợp giữa nhân văn và công nghệ, trong đó AI và năng lực số được phát triển song hành với các giá trị đạo đức, văn hóa và bản sắc. Điều này thể hiện rõ trong các trụ cột phát triển mà GS. Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh: Năng lực số và năng lực trí tuệ nhân tạo; Đạo đức số và văn hóa bản sắc trong môi trường số; An toàn, quyền riêng tư và trách nhiệm xã hội trong không gian số. USSH không chỉ trang bị kỹ năng kỹ thuật, mà hướng đến bồi dưỡng “công dân số” toàn diện – những người có khả năng tư duy phản biện, sáng tạo và hành xử có đạo đức trong thế giới số.
Giáo sư Hoàng Anh Tuấn trình bày báo cáo tại Hội nghị Đào tạo và Khoa học năm 2025 do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức
Từ tư duy chiến lược đến hành động cụ thể
Trong thời gian qua, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã có những bước đi tiên phong trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Từ năm 2021, nhà trường triển khai đào tạo năng lực số cho sinh viên, trở thành một trong 6 trường đại học đầu tiên tham gia xây dựng bài giảng MOOCs về năng lực số cho Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tháng 10/2022, nhà trường công bố khung năng lực số và bộ công cụ phát triển năng lực số cho sinh viên, tạo nền tảng thống nhất cho toàn bộ chương trình đào tạo.
Từ tháng 10/2024, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn chính thức đưa AI vào chương trình đào tạo đại học với các học phần tích hợp, hướng tới đào tạo năng lực AI gắn với tư duy nhân văn.
Năm 2025, nhà trường hoàn thiện Khung năng lực trí tuệ nhân tạo - công cụ quan trọng để định hướng đào tạo, đánh giá và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số. Song song đó, trường triển khai chương trình đào tạo giảng viên - “AI Mentors”, giúp đội ngũ nhà giáo trở thành những người đồng hành cùng sinh viên trong quá trình “học với AI, chứ không chỉ học từ AI.”
Các hoạt động này thể hiện tầm nhìn nhân văn, thực chất và dài hạn: chuyển đổi số không chỉ là trang bị công nghệ, mà là chuyển đổi tư duy, chuyển đổi cách dạy - cách học - cách làm người trong môi trường số.
Kết nối tri thức, lan tỏa giá trị nhân văn
Trong báo cáo, GS. Hoàng Anh Tuấn cũng chia sẻ về mạng lưới hợp tác mở rộng của USSH với các tổ chức quốc tế như UNESCO, GIZ, Meta, cùng nhiều trường đại học đối tác trong và ngoài nước, nhằm hình thành hệ sinh thái học tập số lấy người học làm trung tâm. Những chương trình này không chỉ thúc đẩy chuyển đổi số trong đào tạo mà còn giúp lan tỏa tư duy “công dân toàn cầu nhân văn” - nơi mỗi sinh viên được khuyến khích tham gia, sáng tạo và hành động có trách nhiệm trong không gian mạng.
GS. Hoàng Anh Tuấn gửi thông điệp: “Chúng ta không chỉ đào tạo người sử dụng công nghệ. Chúng ta nuôi dưỡng những công dân số có nhân tính, bản sắc và trách nhiệm.” Triết lý ấy không chỉ định hình đường lối phát triển của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, mà còn góp phần kiến tạo một mô hình giáo dục nhân văn - công nghệ - khai phóng, phản ánh tầm nhìn của ĐHQGHN trong chiến lược xây dựng đại học nghiên cứu tiên phong, dẫn dắt sự chuyển đổi giáo dục quốc gia.
Triết lý nhân văn trong kỷ nguyên AI sẽ tiếp tục mở ra những hướng đi mới cho giáo dục Việt Nam - nơi công nghệ không thay thế con người, mà được phát triển để phụng sự con người, vì một tương lai học tập nhân văn, sáng tạo và bền vững.

Tin bài liên quan:
PGS.TS Hoàng Minh Sơn: AI không chỉ là công nghệ, mà đang tái định hình lại giáo dục và đào tạo
GS.TS Hoàng Anh Tuấn: Giáo dục không thể quay lưng với AI, nhưng đừng để bị lệ thuộc!

Tác giả: TS.Đào Minh Quân