TTLA: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người ở Việt Nam.

1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Nguyễn Duy Quý                2. Giới tính: Nam
3. Ngày sinh: 03/03/1986                                                   4. Nơi sinh: Nghệ An
5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: Quyết định số 2775/QĐ-XHNV, ngày 31/12/2020 của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, thời hạn từ ngày 31/12/2020 đến ngày 31/12/2023.
6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo (nếu có): Không
7. Tên đề tài luận án: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người ở Việt Nam.
8. Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học            Mã số: 9310204.01
10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Anh Cương ; PGS.TS. Lý Việt Quang
11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án:
11.1. Mục đích và đối tượng nghiên cứu của luận án
Luận án giải quyết các mục đích nghiên cứu sau đây:
Một là, góp phần làm sáng tỏ các nội dung, giá trị cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người được vận dung qua các giai đoạn lịch sử thông qua tiếp cận dưới góc độ các nhóm quyền chính trị, quyền kinh tế, quyền văn hóa và quyền xã hội;
Hai là, phân tích làm rõ thực trạng thực hiện sự vận dụng của Đảng, Nhà nước về quyền con người ở Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh giai đoạn 1986 - 2023;
Ba là, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người ở Việt Nam hiện nay.
Đối tượng nghiên cứu của luận án là các nội dung, giá trị trong tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người và sự vận dụng tại Việt Nam từ năm 1986 đến nay, tập trung vào: quyền chính trị, quyền kinh tế, quyền văn hóa và quyền xã hội trên cơ sở phân tích các văn kiện của Đảng, Nhà nước và kế thừa các công trình nghiên cứu trước đó.
11. 2. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng
Luận án sử dụng hai nhóm phương pháp cơ bản là: nhóm các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và nhóm các phương pháp nghiên cứu khác. Nhóm các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành gồm phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Nhóm các phương pháp nghiên cứu khác gồm các phương pháp như nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, mô tả, đối chiếu.
- Nhóm phương pháp chuyên ngành:
Phương pháp lịch sử đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu sự phát triển và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người, đặc biệt khi tư tưởng này luôn gắn liền với các bối cảnh lịch sử cụ thể của thời đại và dân tộc.
Phương pháp logic giúp xây dựng cấu trúc luận án một cách chặt chẽ và hợp lý theo logic về thời gian, nội dung nghiên cứu, làm rõ mối quan hệ giữa các vấn đề nghiên cứu.
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu khác:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu cho phép thu thập và phân tích các tài liệu, văn bản liên quan để hiểu rõ hơn về vấn đề nghiên cứu.  Theo đó, luận án sử dụng các nguồn tài liệu phong phú từ sách chuyên khảo, báo, tạp chí khoa học, văn kiện Đảng và Nhà nước, các công trình nghiên cứu trước đây.
Phương pháp phân tích và tổng hợp giúp xử lý và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để đưa ra các kết luận có giá trị. Cách triển khai: Phân tích các dữ liệu, số liệu thu thập được từ các tài liệu, nghiên cứu trước đó và tổng hợp thành các luận điểm chính của luận án.
Phương pháp so sánh giúp so sánh tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người với các lý thuyết và thực tiễn quốc tế. Cách triển khai: So sánh các khía cạnh quyền con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh với các chuẩn mực quốc tế, từ đó rút ra những điểm tương đồng và khác biệt.
Phương pháp thống kê và mô tả giúp minh họa các số liệu, dữ liệu một cách trực quan và dễ hiểu. Cách triển khai: Sử dụng các công cụ thống kê để phân tích dữ liệu, biểu đồ, bảng biểu để mô tả các kết quả nghiên cứu.
11.3. Các kết quả chính và kết luận
11.3.1. Các kết quả chính
Một là, luận án tiếp cận và giải thích tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người theo lý thuyết nhân quyền hiện đại, do đó luận án góp phần bổ sung thêm cách tiếp cận trong nghiên cứu các nội dung, giá trị, sự vận dụng của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người;
Hai là, luận án góp phần khẳng định, những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người gắn với quyền dân tộc tự quyết mang tính thời đại sâu sắc, phù hợp với các chuẩn mực chung của thế giới về quyền con người. Đồng thời khẳng định, việc vận dụng các giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người của Đảng, Nhà nước từ năm 1986 đến nay là đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của đất nước, sự vận động của thời đại;
Ba là, luận án xác lập một hệ thống tư liệu có giá trị tham khảo liên quan đến vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, luận án là tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh, các chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh, là tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác giáo dục, tuyên truyền về quyền con người;
Bốn là, trong phạm vi, mức độ nhất nhất định, kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần cung cấp những dữ liệu mang tính hệ thống có thể sử dụng làm luận cứ khoa học cho các tổ chức, cơ quan, đơn vị có thể tham khảo trong việc hoạch định chính sách, phương thức thực hiện quyền con người ở Việt Nam hiện nay.
11.3.2. Kết luận
Quyền con người là một hiện tượng chính trị, xã hội và pháp lý được nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau, đòi hỏi cách tiếp cận khách quan và khoa học nhằm nhận thức và đưa ra các phương pháp phù hợp để thúc đẩy, bảo đảm và bảo vệ quyền con người. Trong xã hội hiện đại, quyền con người được coi là thành tựu của nền văn minh nhân loại, được cộng đồng quốc tế cũng như các quốc gia, dân tộc trân trọng. Quyền con người là thước đo tiến bộ xã hội, vượt qua mọi hệ tư tưởng, chế độ chính trị, bản sắc văn hóa và trình độ phát triển của các quốc gia. Tại Việt Nam, quyền con người thu hút sự quan tâm lớn của các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực như luật học, triết học, xã hội học, chính trị học, khoa học phát triển, khoa học quản lý.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người được hình thành từ nền tảng văn hóa truyền thống dân tộc, kế thừa tính hoa văn hóa nhân loại, và kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn.
Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam xác định quyền con người là một giá trị nhân văn cao quý, là tài sản chung của gia đình nhân loại, được hun đúc qua nhiều thử thách lịch sử và không ngừng phát triển cùng văn minh loài người. Từ nhận thức đó, quan điểm, đường lối nhất quán và xuyên suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam luôn đặt trọng tâm vào việc giải phóng con người khỏi áp bức, bất công, đồng thời đem lại tự do, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
Ở Việt Nam, việc bảo đảm và thực hiện quyền con người luôn được gắn liền với các giá trị chung mà nhân loại thừa nhận và không tách rời khỏi công cuộc đổi mới đất nước. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, quyền con người được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với quyền tập thể, với nền độc lập dân tộc là tiền đề quyết định, nơi dân là chủ và dân làm chủ.
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong quá trình thực hiện luận án nhằm khái quát những nội dung cốt lõi, giá trị cơ bản và bước đầu giới thiệu tổng quan quá trình bảo đảm, thực hiện quyền con người ở Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2023, luận án đã chỉ ra các thành tựu nổi bật cũng như những hạn chế, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm vận dụng hiệu quả hơn tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người. Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn còn tồn tại một số hạn chế: Thứ nhất, việc tiếp cận các kết quả nghiên cứu quốc tế về tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người; Thứ hai, quá trình thu thập, phân tích và đối chiếu các tài liệu, văn bản liên quan đến quyền con người vẫn cần được bổ sung và cập nhật để đảm bảo độ toàn diện và tính thời sự. Thứ ba, các giải pháp đề xuất trong luận án chủ yếu mang tính định hướng, trong khi cần có thêm các nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá hiệu quả thực tiễn và tính khả thi của chúng.
11.4. Đóng góp mới của luận án
Trước hết, luận án là một công trình nghiên cứu có tính hệ thống và chiều sâu, tập trung làm rõ nội dung, giá trị cơ bản và quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1986 đến năm 2023. Điểm khác biệt nổi bật của công trình này so với các nghiên cứu trước đó chính là cách tiếp cận đa chiều, tập trung vào hai phương diện chính: (1) sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người qua các thời kỳ lịch sử, và (2) sự vận dụng giá trị của tư tưởng này trong thời kỳ đổi mới đến năm 2023. Bằng cách nhấn mạnh vào bối cảnh đổi mới, công trình đã khắc họa một bức tranh toàn diện về cách các giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh được áp dụng linh hoạt và sáng tạo nhằm giải quyết các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội trong giai đoạn phát triển và hội nhập quốc tế. Chính sự tập trung vào việc vận dụng các giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ đổi mới đã bổ sung và làm phong phú thêm các nội dung nghiên cứu về nhân quyền, mở ra những góc nhìn mới về việc khai thác tư tưởng Hồ Chí Minh như một tài sản quý giá để phát triển đất nước.
Thứ hai, luận án đã thành công trong việc khẳng định những giá trị cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người, được phân tích trên các khía cạnh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, dựa trên nền tảng lý thuyết nhân quyền hiện đại. Trên phương diện chính trị, luận án làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về quyền làm chủ của nhân dân thông qua các quyền bầu cử, tự do ngôn luận và tham gia quản lý nhà nước. Về kinh tế, luận án nhấn mạnh quyền lao động, quyền sở hữu và quyền hưởng thành quả từ lao động, vốn được xem là nền tảng để nâng cao đời sống nhân dân. Trên lĩnh vực văn hóa, quyền được học tập và tiếp cận các giá trị văn hóa dân tộc và quốc tế được Người coi là chìa khóa để giải phóng tri thức. Trong khía cạnh xã hội, các quyền cơ bản như quyền được chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội được đặt lên hàng đầu với quan điểm “bồi dưỡng sức dân”.
Thứ ba, luận án đã đánh giá một cách khách quan và toàn diện quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người tại Việt Nam, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong việc thực hiện các quyền này ở các lĩnh vực cụ thể. Những thành tựu, như việc bảo đảm quyền bầu cử và tự do ngôn luận, cải thiện đời sống kinh tế thông qua chính sách đổi mới, hay phát triển hệ thống giáo dục và y tế, đã được phân tích kỹ lưỡng. Đồng thời, luận án cũng chỉ ra các hạn chế, như sự chênh lệch trong thực hiện quyền giữa các vùng miền, những thách thức trong bảo đảm quyền lao động và an sinh xã hội, hay những bất cập trong hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi. Trên cơ sở đó, luận án không chỉ rút ra các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn mà còn đề xuất những giải pháp và định hướng cụ thể nhằm vận dụng hiệu quả hơn các giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người vào công cuộc phát triển đất nước hiện nay.
12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo:
NCS dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về chủ đề này do hiện nay nó đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của các học giả trong và ngoài nước. Vì vậy, việc cập nhật thông tin và kiến thức mới có liên quan là điều cần thiết.
13. Các công trình công bố liên quan đến luận án:
1. Nguyen Anh Cuong, Nguyen Duy Quy (2021), “International Theory and Vietnamese Awareness about Human Rights Today”, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế: CISD 2021 the International Conference on Contemporary Issues in Sustainable Development, NXB Khoa học Kỹ thuật, tr. 44-57.
2. Nguyễn Duy Quý, Trần Trương Gia Bảo (2022), “Bảo đảm quyền con người ở việt nam hiện nay - thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Nghiên cứu dân tộc, Tập 11 (2), tr. 13-18
3. Nguyễn Duy Quý (2022), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người xã hội chủ nghĩa và sự vận dụng ở Việt Nam hiện nay”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc gia: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: lý luận và thực tiễn, NXB Đà Nẵng, tr. 390 - 402.
4. Nguyen Duy Quy (2022), “Law on Right to Education of Ethnic Minorities in Vietnam”, International Journal of Social Science and Human Research, pp. 3685 -3689, https://doi.org/10.47191/ijsshr/v5-i8-47
5. Nguyễn Duy Quý (2022), “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với bảo đảm quyền con người, thành tựu và một số vấn đề đặt ra”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc gia: Nguồn nhân lực và động lực phát triển đất nước, NXB Tài chính, tr. 670 - 678.
6. Nguyễn Duy Quý, Đặng Văn Khoa (2022), “Con người xã hội chủ nghĩa trong tư tưởng Hồ Chí Minh và ý nghĩa đối với Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Thanh niên nghiên cứu khoa học (29), tr. 31-33.
7. Nguyen Duy Quy, Dau Van Dung, Tran Toan Trung (2022), “The role of social security in ensuring human rights in Vietnam as seen by the CPV”, The Communist Party of Vietnam: Empowering National Progress, Moscow Universiy Press, Russia, ISBN: 978-5-19-011814-8, DOI: 10.55959/MSU978-5-19-011814-8-2022-1-432, pp. 171-182.
8. Nguyễn Anh Cường, Nguyễn Duy Quý, Đặng Văn Khoa (2023), “Thành tựu và vấn đề trong đảm bảo quyền con người của Việt Nam”, Tạp chí Khoa học Xã hội Việt Nam, (4/184), tr. 3-11.