TTLV: Đặc điểm và tính cách con người qua thành ngữ, tục ngữ có yếu tố chỉ động vật trong tiếng Việt và tiếng Ukraina

THÔNG TIN VỀ LUẬN VĂN THẠC SĨ

1. Họ và tên học viên: Leleka Artem                                     2. Giới tính: Nam

3. Ngày sinh: 22/10/2001

4. Nơi sinh: Mankivka, Cherkaska Oblast, Ukraine

5. Quyết định công nhận học viên số: 3989/QĐ-XHNV Ngày 07 tháng 08 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Không có.

7. Tên đề tài luận văn: Đặc điểm và tính cách con người qua thành ngữ, tục ngữ có yếu tố chỉ động vật trong tiếng Việt và tiếng Ukraina

8. Chuyên ngành:Việt Nam học;       Mã số: 8310630

9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Hiền, Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học

10. Tóm tắt các kết quả của luận văn: Luận văn nghiên cứu và đối chiếu ý nghĩa biểu trưng của hình ảnh động vật trong thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt và tiếng Ukraina dùng để miêu tả đặc điểm và tính cách con người. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả hai ngôn ngữ đều sử dụng hình ảnh động vật như một phương tiện biểu trưng quan trọng để phản ánh phẩm chất, tính cách và đặc điểm của con người. Trên cơ sở khảo sát, luận văn xây dựng hệ thống phân loại các nhóm nghĩa biểu trưng trong hai ngôn ngữ, đồng thời chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong việc lựa chọn hình ảnh động vật và phạm vi biểu đạt của chúng.

Kết quả đối chiếu cho thấy nhiều nghĩa biểu trưng mang tính phổ quát, được hình thành từ sự quan sát về ngoại hình, tập tính và vai trò của động vật trong đời sống con người. Chẳng hạn, trong tiếng Việt, trâu gắn bó với nền nông nghiệp lúa nước nên biểu trưng cho sự cần cù, bền bỉ, sức chịu đựng và tính cứng cỏi; đồng thời, trong một số trường hợp còn biểu trưng cho những đặc điểm tiêu cực như chậm hiểu, tham ăn, đố kỵ, hẹp hòi, thiếu suy xét hoặc chậm chạp. Trong khi đó, ở tiếng Ukraina, bò đực là loài vật chủ yếu dùng làm sức kéo trong nông nghiệp truyền thống, thường biểu trưng cho sự chăm chỉ, chịu khó, quyết đoán, tham lam và liều lĩnh.

Trên cơ sở đó, luận văn xác định ba cơ sở chủ yếu hình thành nghĩa biểu trưng, gồm: (1) đặc điểm ngoại hình và tập tính của động vật; (2) vai trò của động vật trong đời sống con người; và (3) kinh nghiệm thực tiễn, tri thức văn hóa và tín ngưỡng dân gian. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa, đồng thời bổ sung tư liệu cho nghiên cứu đối chiếu tiếng Việt và tiếng Ukraina trong lĩnh vực ngôn ngữ học văn hóa và ngôn ngữ học tri nhận.

11. Khả năng ứng dụng trong  thực tiễn: Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, giảng dạy tiếng Ukraina, nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu, ngôn ngữ học văn hóa, biên soạn từ điển thành ngữ, cũng như trong hoạt động dịch thuật và giao tiếp liên văn hóa giữa Việt Nam và Ukraina.

12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo: Có thể mở rộng nghiên cứu sang các nhóm thành ngữ chứa yếu tố chỉ động vật biểu trưng cho trạng thái tâm lý, quan hệ xã hội, hành vi hoặc số phận con người; đồng thời mở rộng phạm vi đối chiếu với các ngôn ngữ khác để làm rõ hơn tính phổ quát và tính đặc thù văn hóa của nghĩa biểu trưng động vật.

13. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: Không có

INFORMATION ON MASTER’S THESIS

1. Full name: Leleka Artem                                    2. Sex: Male                                              

3. Date of birth: 22/10/2001                                 4. Place of  birth: Mankivka, Cherkaska Oblast, Ukraine                                                                    

5. Admission decision number: 3989/QĐ-XHNV                                                                  Dated 07/08/2024                                                             

6. Changes in academic process: None.                                                                                   

7. Official thesis title: Human characteristics and personal traits through animal-related idioms and proverbs in Vietnamese and Ukrainian                                                                                    

8. Major: Vietnamese studies                               9. Code: 8310630                                      

10. Supervisors: Dr. Tran Thi Hien, Faculty of Linguistics and Vietnamese Studies           

11. Summary of the findings of the thesis: This thesis investigates and compares the symbolic meanings of animal images in Vietnamese and Ukrainian idioms and proverbs used to describe human characteristics and personality traits. The findings show that both languages employ animal images as important symbolic devices for representing human qualities, personalities, and characteristics. Based on a systematic survey, the thesis establishes a classification of symbolic meaning groups in Vietnamese and Ukrainian, while identifying the similarities and differences in the selection of animal images and their semantic scope in the two languages.

The comparative analysis reveals that many symbolic meanings are universal, originating from observations of animals’ physical characteristics, behavioral patterns, and roles in human life. For example, the buffalo occupies a central position in traditional Vietnamese wet-rice agriculture and is closely associated with farming activities. Through long-term practical experience, Vietnamese people have generalized the buffalo’s characteristics—such as diligence, perseverance, endurance, and resilience—to symbolize corresponding human qualities. In some contexts, however, the buffalo also represents negative traits, including slow comprehension, gluttony, jealousy, narrow-mindedness, poor judgment, unconventional behavior, and sluggishness. By contrast, the ox, traditionally used as a draught animal in Ukrainian agriculture, symbolizes such qualities as industriousness, perseverance, decisiveness in dealing with problems, excessive greed, and recklessness.

Based on these findings, the thesis identifies three principal foundations underlying the formation of symbolic meanings: (1) the physical characteristics and behavioral patterns of animals; (2) the roles of animals in human life; and (3) practical experience, cultural knowledge, and folk beliefs. The study contributes to a better understanding of the relationship between language and culture while providing additional materials for comparative research on Vietnamese and Ukrainian in the fields of cultural linguistics and cognitive linguistics.                                                                                     

12. Practical applicability, if any: The findings of this study can serve as reference materials for teaching Vietnamese as a foreign language, teaching the Ukrainian language, conducting research in contrastive linguistics and cultural linguistics, compiling idiom dictionaries, as well as supporting translation and intercultural communication between Vietnam and Ukraine.                  

13. Further research directions, if any: Future research may extend to idioms containing animal-related elements that symbolize psychological states, social relationships, human behavior, or human destiny. In addition, comparative studies involving other languages may further clarify the universal and culture-specific characteristics of animal symbolism.                                                       

14. Thesis-related publications: None