TTLV: Kiến thức về đau ốm và sự lựa chọn cách chữa trị của người Tày

Thông tin luận văn "Kiến thức về đau ốm và sự lựa chọn cách chữa trị của người Tày ở nông thôn miền núi tỉnh Yên Bái (nghiên cứu trường hợp xã Kiên Thành, huyện Trấn Yên)" của HVCH Nguyễn Thu Quỳnh, chuyên ngành Dân tộc học. 1. Họ và tên học viên: Nguyễn Thu Quỳnh 2. Giới tính: Nữ 3. Ngày sinh: 01/11/1987 4. Nơi sinh: Minh Quân, Trấn Yên, Yên Bái 5. Quyết định công nhận học viên số: 1528/ QĐ – XHNV – KH&SĐH ngày: 14/ 10/ 2009 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội 6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Không 7. Tên đề tài luận văn: Kiến thức về đau ốm và sự lựa chọn cách chữa trị của người Tày ở nông thôn miền núi tỉnh Yên Bái (nghiên cứu trường hợp xã Kiên Thành, huyện Trấn Yên) 8. Chuyên ngành: Dân tộc học; Mã số: 602270 9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Văn Chính, Bộ môn Nhân học, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. 10. Tóm tắt các kết quả của luận văn: Nghiên cứu này tìm hiểu kiến thức về sự đau ốm và quyết định lựa chọn phương thức chữa trị bệnh tật của người Tày ở khu vực nông thôn miền núi Bắc Việt Nam. Nghiên cứu này xuất phát từ giả thiết cho rằng giữa kiến thức của người dân và tri thức khoa học về ốm đau có những khác biệt nhất định. Người dân giải thích hiện tượng đau ốm bằng nhận thức và kinh nghiệm mà họ thu nhận được từ những thế hệ đi trước và từ trong cộng đồng. Những giải thích về tình trạng bệnh tật của họ thường được thể hiện thông qua quan niệm truyền thống về cơ chế gây bệnh, chủ yếu là mối liên hệ giữa hai yếu tố NÓNG và LẠNH, nhưng nhiều khi cũng được giải thích bằng quan điểm tâm linh, thông qua quan hệ giữa lực lượng SIÊU NHIÊN vô hình và CON NGƯỜI ở thế giới thực tại, vì vậy thường có màu sắc tôn giáo, huyền bí, thậm chí có phần phi lí. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này đặt ra nhiệm vụ khám phá những kiến thức, quan niệm của người dân về ốm đau để hiểu các kiến thức ấy chi phối như thế nào tới các thực hành chăm sóc sức khoẻ của họ. Nghiên cứu này chỉ ra rằng tri thức về đau ốm và cách thức chữa trị cổ truyền được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trong đó nữ giới có vị trí rất quan trọng trong việc lưu giữ tri thức ấy. Quan niệm về ốm đau tác động rất lớn tới hành vi lựa chọn chữa trị, nhưng bên cạnh đó, các yếu tố khác như khả năng chi trả của gia đình bệnh nhân, khả năng cung cấp dịch vụ của các khu vực y tế ở nơi sinh sống, điều kiện giao thông cũng tác động tới sự lựa chọn cũng như quá trình chữa trị của họ. Mặt khác, rất hiếm khi quyết định chữa trị lại được đưa ra bởi một cá nhân, thậm chí bởi một gia đình (gia đình hạt nhân), mà quan hệ thân tộc lại giữ vai trò rất lớn. Thông thường, quyết định chữa trị sẽ được đưa ra sau khi cả gia đình, họ hàng bàn bạc, mà trong những cuộc thảo luận đó, ý kiến của chủ hộ, của trưởng họ thường là ý kiến cuối cùng. Trên cơ sở chia sẻ những tri thức chung về ốm đau, và căn cứ vào bối cảnh của từng gia đình người ốm mà người ta lựa chọn các khu vực chữa trị theo các mô hình khác nhau. Có thể họ tìm đến nhiều khu vực y tế khác nhau, hoặc đến lần lượt các khu vực y tế; hoặc kết hợp hợp cả hai mô hình trước. Từ những phát hiện chính từ nghiên cứu trường hợp một cộng đồng cư dân tày ở Trấn Yên, có thể rút ra nhận xét rằng văn hoá truyền thống và các điều kiện kinh tế xã hội là hai yếu tố chủ yếu tác động đến việc ra quyết định phương thức chữa trị đau ốm của người Tày. 11. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn: Bằng việc làm rõ mối quan hệ giữa kiến thức về đau ốm và sự lựa chọn chữa trị, cũng như mối quan hệ đó có tác động tới sức khoẻ con người, nghiên cứu này cung cấp kiến thức về quan niệm và hành vi của người Tày Trấn Yên về đau ốm, bệnh tật và cách họ lựa chọn phương thức chữa trị. Ngụ ý từ phát hiện chính của nghiên cứu này được cho là có ích cho việc xây dựng chương trình chăm sóc sức khoẻ của người Tày nói riêng và người dân các cộng đồng dân tộc thiểu số nói chung.. 12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần thiết phải tiến hành nghiên cứu về vấn đề này trên một phạm vi rộng hơn, sử dụng tiếp cận so sánh tri thức và dịch vụ y tế ở các địa bàn và tộc người khác nhau mới có thể mang lại những ngụ ý thiết thực hơn cho các hành động thực tiễn.