TTLV: “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” và “Con chim xanh biếc bay về” của Nguyễn Nhật Ánh từ góc nhìn văn hóa đại chúng

THÔNG TIN VỀ LUẬN VĂN THẠC SĨ

1. Họ và tên học viên: Vũ Thị Thu Hường                       2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 19/01/1999

4. Nơi sinh: Xã Hồng Sơn, Thành phố Hà Nội.

5. Quyết định công nhận học viên số: 3732/ QĐ – XHNV ngày 09 tháng 12 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Quyết định về việc kéo dài thời gian học tập của học viên cao học lần 1 số 6934/QĐ – XHNV; lần 2 số 4670/QĐ – XHNV; lần 3 số 9099/QĐ – XHNV.

7. Tên đề tài luận văn: “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” và “Con chim xanh biếc bay về” của Nguyễn Nhật Ánh từ góc nhìn văn hóa đại chúng.

8. Chuyên ngành: Lý luận văn học                                                9. Mã số: 8229030.01

10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Diêu Thị Lan Phương

11. Tóm tắt các kết quả của luận văn: 

11.1. Mục đích và đối tượng nghiên cứu của luận văn:

Đề tài nhằm mục đích nghiên cứu và trình bày tính đại chúng trong tác phẩm Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh và tác phẩm Con chim xanh biếc bay về của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. 

Thứ nhất, nghiên cứu phân tích, chỉ rõ về khía cạnh nội dung và nghệ thuật của tác phẩm dựa trên các đặc điểm của văn bản đại chúng.

Thứ hai, nghiên cứu đánh giá, khảo sát mối quan hệ giữa tầng ý nghĩa văn bản với khâu sản xuất, phân phối, chuyển thể và cách tiếp nhận của công chúng đối với tác phẩm. Từ đó, làm rõ “vòng tuần hoàn văn hóa” của hai tác phẩm trên.

Thứ ba, nghiên cứu rút ra những mặt hạn chế, thành công và những đóng góp quan trọng của hai tác phẩm cũng như tác giả cho văn học hiện đại, văn hóa đại chúng Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu, nhà giáo hoặc sinh viên, học sinh cũng như các bậc phụ huynh quan tâm tới sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh.

Về đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là yếu tố văn hóa đại chúng trong tác phẩm Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (2022, NXB Trẻ, Tái bản làn thứ 46), Con chim xanh biếc bay về (2020, NXB Trẻ, In lần đầu).

Về phạm vi nghiên cứu: Chúng tôi tập trung vào tác phẩm Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Con chim xanh biếc bay về. Bên cạnh đó, các tác phẩm khác của Nguyễn Nhật Ánh và các sản phẩm văn hóa gắn liền với ấn phẩm sách của nhà văn như phim chuyển thể, âm nhạc… cũng được chúng tôi sử dụng để mở rộng, liên hệ, so sánh.

11.2. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng

- Từ góc độ lý thuyết, chúng tôi vận dụng các lý thuyết: Văn hóa đại chúng, Văn học đại chúng, Ký hiệu học, Trần thuật học, Xã hội học để tiếp cận vấn đề.

- Từ góc độ phương pháp luận, chúng tôi vận dụng các phương pháp: phương pháp liên ngành Văn học – Văn hóa, lý thuyết tiếp nhận Konstanz (Jauss, Iser), mô hình vòng tuần hoàn văn hóa (du Gay et al, 1997), văn học so sánh…

- Từ góc độ các thao tác khoa học, chúng tôi vận dụng các thao tác: phân tích, đối chiếu so sánh, phân loại, khảo sát văn bản.

11.3. Kết luận

Trên cơ sở vận dụng lý thuyết văn hóa đại chúng, đặc biệt là mô hình Vòng tuần hoàn văn hóa (Circuit of Culture) của Stuart Hall và Paul du Gay, luận văn đã tiến hành khảo sát hai truyện dài tiêu biểu của Nguyễn Nhật Ánh là Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh và Con chim xanh biếc bay về. 

Trước tiên, luận văn đã làm rõ những biểu hiện nổi bật của tính đại chúng trong cấu trúc nghệ thuật của hai tác phẩm. Nhà văn lựa chọn những đề tài gần gũi với đời sống như tuổi thơ, gia đình, tình bạn, tình yêu và hành trình trưởng thành của người trẻ; xây dựng kết cấu trần thuật đơn giản, dễ tiếp nhận; sử dụng ngôn ngữ đời thường, giàu cảm xúc; đồng thời khắc họa những nhân vật bình dị nhưng mang tính đại diện cao cho nhiều tầng lớp độc giả. Chính những yếu tố này đã giúp tác phẩm tạo được sự đồng cảm rộng rãi và sức lan tỏa bền vững trong đời sống văn hóa đương đại.

Đặc biệt, thông qua việc vận dụng mô hình Vòng tuần hoàn văn hóa, luận văn đã vượt ra ngoài phạm vi khảo sát văn bản thuần túy để tiếp cận tác phẩm như một hiện tượng văn hóa đang vận động trong đời sống xã hội. Kết quả nghiên cứu cho thấy Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh và Con chim xanh biếc bay về không tồn tại như những văn bản độc lập mà tham gia vào một hệ sinh thái văn hóa đa phương tiện. Trong hệ sinh thái đó, hoạt động xuất bản, truyền thông, chuyển thể điện ảnh, tương tác trên mạng xã hội, cộng đồng người hâm mộ và các hoạt động du lịch văn hóa cùng góp phần kiến tạo, mở rộng và duy trì sức sống của tác phẩm.

Thứ ba, từ trường hợp nghiên cứu của Nguyễn Nhật Ánh, luận văn đồng thời mở ra những gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo về văn học thiếu nhi, văn học đại chúng, các hiện tượng xuất bản ăn khách, các cộng đồng tiếp nhận trên môi trường số cũng như các sản phẩm chuyển thể đa phương tiện tại Việt Nam. Đây là những lĩnh vực còn nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác tương xứng trong nghiên cứu văn học hiện nay. 

Tựu trung lại, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh và Con chim xanh biếc bay về không chỉ là những tác phẩm được đông đảo bạn đọc yêu mến mà còn là những sản phẩm văn hóa đại chúng tiêu biểu của văn học Việt Nam đương đại.

12. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn:

Đối với hoạt động xuất bản và kinh doanh sản phẩm văn hóa, việc luận văn bóc tách quy trình sản xuất - lưu thông - tiếp nhận một tác phẩm văn học đại chúng thành công sẽ mang lại giá trị tham khảo thực tiễn cho các đơn vị xuất bản, các tác giả và những người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông – văn hóa. Thiết kế sản phẩm đa phân khúc, chú trọng tính thẩm mỹ cho ấn phẩm, cùng cơ chế phối hợp tuần hoàn giữa sách – phim – du lịch – mạng xã hội sẽ mở ra những giải pháp thiết thực nhằm kiến tạo các sản phẩm văn hóa nội địa có sức cạnh tranh cao. Đặc biệt là khi công nghiệp văn hóa đang trở thành chiến lược mũi nhọn được Nhà nước tập trung định hướng phát triển.

13. Những hướng nghiên cứu tiếp theo:

Mô hình Vòng tuần hoàn văn hóa được vận dụng trong luận văn hoàn toàn có thể mở rộng biên độ áp dụng cho các sáng tác khác của Nguyễn Nhật Ánh, hoặc cho các hiện tượng tác giả ăn khách khác của văn học Việt Nam đương đại. 

Khung lý thuyết này hoàn toàn không bị giới hạn trong phạm vi văn học. Nó có thể mở rộng ứng dụng để nghiên cứu nhiều loại hình văn hóa đại chúng khác tại Việt Nam hiện nay như: điện ảnh, âm nhạc, truyện tranh, hay các hiện tượng trên không gian số. Từ đó, nghiên cứu góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống nghiên cứu văn hóa đại chúng đương đại ở trong nước.

14. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: Không

INFORMATION ON MASTER’S THESIS

1. Full name: VU THI THU HUONG                      2. Sex: Female 

3. Date of birth: 19/01/1999                                  4. Place of birth: Ha Noi City 

5. Admission decision number: 3732/QĐ – XHNV dated 09/12/2022 by University of Social Sciences and Humanities - Vietnam National University, Hanoi.

6. Changes in academic process: Decisions on the extension of the study period for master's students, No. 6934/QĐ–XHNV; No. 4670/QĐ–XHNV; No. 9099/QĐ–XHNV.

7. Official thesis title: I See Yellow Flowers on the Green Grass and The Azure Bird Returns by Nguyen Nhat Anh from a Popular Culture Perspective.    

8. Major: Literary Theoris                         9. Code: 8229030.01 

10. Supervisors: Dr. Dieu Thi Lan Phuong 

11. Summary of the findings of the thesis: 

Based on applying popular culture theory, in particular the Circuit of Culture model of Stuart Hall and Paul du Gay, the thesis has examined two representative long stories by Nguyễn Nhật Ánh: I See Yellow Flowers on the Green Grass and The Azure Bird Returns.

First, the thesis has clarified the prominent manifestations of the popular character in the artistic structure of the two works. The author chooses themes close to everyday life such as childhood, family, friendship, love, and the coming-of-age journey of young people; constructs a simple, easily accessible narrative structure; uses everyday, emotionally rich language; and at the same time portrays ordinary characters who are nonetheless highly representative of many groups of readers. It is precisely these elements that have enabled work to generate widespread empathy and an enduring resonance in contemporary cultural life.

Through the application of the Circuit of Culture model, the thesis has gone beyond the scope of purely textual examination to approach the works as cultural phenomena moving within social life. The research results show that I See Yellow Flowers on the Green Grass and The Azure Bird Returns do not exist as independent texts but participate in a multimedia cultural ecosystem. Within that ecosystem, publishing, media communication, film adaptation, social-media interaction, fan communities, and cultural tourism all contribute to creating, expanding, and sustaining the vitality of the works.

Third, from the case study of Nguyễn Nhật Ánh, the thesis also opens suggestions for further research on children's literature, popular literature, best-selling publishing phenomena, reception communities in the digital environment, as well as multimedia adaptation products in Vietnam. These are fields with much potential that have not yet been adequately explored in current literary research.

In sum, I See Yellow Flowers on the Green Grass and The Azure Bird Returns are not only works beloved by a wide readership but also exemplary popular-culture products of contemporary Vietnamese literature.

12. Practical applicability, if any: 

For publishing and the cultural-products business, the thesis's dissection of the production–circulation–reception process of a successful popular literary work offers practical reference value for publishing units, authors, and those working in the media–culture sector. Multi-segment product design, an emphasis on the aesthetic quality of publications, together with the circular coordination mechanism among book – film – tourism – social media, will open practical solutions for creating highly competitive domestic cultural products. This is especially relevant as the cultural industry is becoming a spearhead strategy that the State is focusing on developing.

13. Further research directions, if any: 

The Circuit of Culture model applied in this thesis can fully extend its scope of application to other works by Nguyễn Nhật Ánh, or to other best-selling author phenomena in contemporary Vietnamese literature.

This theoretical framework is by no means limited to the field of literature. It can be extended to study many other forms of popular culture in Vietnam today, such as cinema, music, comics, or phenomena in the digital space. From there, the research contributes to building and refining a system for studying contemporary popular culture in the country.

14. Thesis-related publications: None