Nhà khoa học VNU-USSH đồng chủ biên cuốn sách về ngoại giao Thái Lan-Việt Nam

Cuốn sách do TS. Nguyễn Ngọc Bình (Trưởng khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, VNU-USSH) và PGS.TS Morragotwong Phumplab (Đại học Thammasat) đồng chủ biên, vừa hiện thực hoá hợp tác truyền thống, lâu dài giữa VNU-USSH và TU vừa mang ý nghĩa là cơ hội để nhìn lại một trong những quá trình chuyển đổi ngoại giao đặc sắc nhất ở Đông Nam Á. Trong nửa thế kỷ qua, quan hệ ngoại giao giữa Thái Lan và Việt Nam đã trải qua nhiều cung bậc trước khi tiến tới quan hệ đối tác dựa trên niềm tin chiến lược, phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế và kết nối xã hội ngày càng sâu rộng, được đánh dấu bằng việc nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025.

Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn GS.TS. Hoàng Anh Tuấn phát biểu tại buổi giới thiệu sách

Khác với nhiều công trình chỉ tập trung vào ngoại giao nhà nước, cuốn sách này tập hợp các góc nhìn lịch sử, chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa và giáo dục trong một khung liên ngành thống nhất, nhấn mạnh vai trò của những chủ thể đa dạng đã góp phần kiến tạo và duy trì quan hệ song phương. Bên cạnh các kênh hợp tác chính thức, các chương sách phân tích sâu đóng góp của giáo dục, doanh nghiệp, cộng đồng di cư, các hoạt động giao lưu văn hóa, truyền thông và chính quyền địa phương trong việc tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa hai xã hội. Cách tiếp cận này phản ánh những xu hướng mới trong nghiên cứu lịch sử ngoại giao, ngoại giao công chúng, lịch sử xuyên quốc gia và trao đổi văn hóa, vốn khuyến khích giới học thuật vượt khỏi các tường thuật thuần túy nhà nước‑trung tâm để chú ý hơn tới mạng lưới phi nhà nước và tương tác đời thường. 

Các nhà khoa học đồng chủ biên giới thiệu cuốn sách

Phó Hiệu trưởng Đại học Thammasat trao tặng sách tới Ông Phạm Việt Hùng, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền CHXHCN Việt Nam tại Vương quốc Thái Lan

Phần mở đầu cho thấy, dù quan hệ ngoại giao chính thức chỉ được thiết lập vào năm 1976, các kết nối giữa Xiêm và Đại Nam đã hình thành từ thế kỷ XIX thông qua thương mại hàng hải, di cư và tiếp xúc văn hóa, tạo nên những sợi dây liên kết bền vững được tái cấu trúc qua nhiều giai đoạn lịch sử. Sang thế kỷ XX, tiến trình phi thực dân hóa, phong trào dân tộc và Chiến tranh Lạnh làm tái định hình trật tự khu vực; dù hai nước lựa chọn những con đường chính trị và an ninh khác nhau, các kênh xã hội như cộng đồng người Việt ở Đông Bắc Thái Lan, trao đổi giáo dục và hoạt động thương mại vẫn duy trì những sợi dây liên lạc quan trọng. Chính các kênh này đã hỗ trợ việc bình thường hóa quan hệ năm 1976 và tạo nền tảng để đối thoại chính trị, hợp tác kinh tế và giao lưu nhân dân phát triển mạnh mẽ trong những thập niên sau đó. Các tác giả của USSH như Vũ Thị Xuyến, Nguyễn Văn Chiều, Nguyễn Duy Quỳnh, Trần Thị Quỳnh Trang, Nguyễn Trường Giang, Phạm Hoàng Hưng, Nguyễn Thị Thùy Châu, Lê Tùng Anh, Đỗ Hồng Dương, Nguyễn Ngọc Bình, Đặng Thị Mai, Vũ Lan Hương đã lần lượt góp phần soi sáng các chiều cạnh lịch sử, di cư, lao động, truyền thông, bản sắc, ngôn ngữ và giáo dục. 

Cấu trúc cuốn sách gồm bốn phần: (1) “Historical Foundations and Diplomatic Transformation” khảo sát nền tảng lịch sử và quá trình chuyển đổi ngoại giao từ thế kỷ XIX tới khi hình thành Đối tác Chiến lược Toàn diện; (2) “Economy, Mobility, and Regional Integration” phân tích hội nhập kinh tế, di chuyển lao động, phát triển nguồn nhân lực và biến đổi nhân khẩu học; (3) “Cultural Encounters, Communities, and Representations” tập trung vào cộng đồng, nghi lễ, ký ức, diễn ngôn truyền thông và hình ảnh quốc gia và (4) “Language, Education, and People‑to‑People Diplomacy” nhấn mạnh vai trò của chính sách ngôn ngữ, chương trình đào tạo, Việt Nam học và Thái Lan học, cũng như đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Việt cho người Thái và tiếng Thái cho người Việt. 

Trên nền tảng đó, cuốn sách khẳng định rằng không thể hiểu hết quan hệ Thái Lan – Việt Nam nếu chỉ nhìn vào các văn kiện ngoại giao hay các chuyến thăm cấp cao; thay vào đó, cần nhận diện sự đan xen liên tục giữa ngoại giao nhà nước, ngoại giao xã hội (do doanh nghiệp, trường đại học, cộng đồng di cư, các tổ chức văn hóa thực hiện) và ngoại giao đời thường (thông qua ngôn ngữ, du lịch, truyền thông, gia đình và thực hành văn hóa hằng ngày). Bằng việc quy tụ các học giả từ Thái Lan và Việt Nam của nhiều ngành khác nhau, Morragotwong Phumplab và Nguyễn Ngọc Bình cùng các cộng sự đã mang tới cho độc giả một bức tranh toàn diện, giàu chiều sâu về tiến trình hình thành và phát triển của một trong những quan hệ song phương năng động và bền vững nhất ở Đông Nam Á hiện nay. 

Hiệu trưởng Hoàng Anh Tuấn thăm, làm việc và tặng sách tới ngài Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khonkaen

Từ trái sang phải: Đồng chủ biên USSH, Trưởng Khoa Đông phương học, đại diện Bộ Ngoại giao TL, Hiệu trưởng USSH, Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan, nguyên đại sứ Thái Lan tại Việt Nam, Chủ tịch Hội hữu nghị Thái Lan - Việt Nam, Trưởng Khoa L'Arts, nguyên Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam, Đồng chủ biên TU, Trưởng Khoa Nhân học và Tôn giáo học - USSH.