1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Phạm Thị Lấm 2. Giới tính: Nữ
3. Ngày sinh: 10/05/1992 4. Nơi sinh: Đà Nẵng
5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: Quyết định số 4055/2022/QĐ-XHNV ngày 28 tháng 12 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội về việc công nhận nghiên cứu sinh năm 2022.
6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Quyết định số 3934/QĐ-XHNV ngày 06/8/2024 của Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn về việc thay đổi/điều chỉnh tên đề tài luận án của NCS.
7. Tên đề tài luận án:Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch cộng đồng của đồng bào Cơ tu ở Việt Nam
8. Chuyên ngành: Du lịch 9. Mã số: 9810101.01
10. Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Hồng Long
11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án
11.1. Về mặt lý luận
Thứ nhất, luận án bổ sung cách tiếp cận hành vi bảo vệ môi trường trong du lịch từ góc độ cư dân bản địa, cụ thể là cộng đồng người Cơ tu tại các địa bàn phát triển du lịch cộng đồng được khảo sát. Kết quả cho thấy hành vi này cần được xem xét không chỉ từ nhận thức cá nhân mà còn trong mối quan hệ với cấu trúc cộng đồng, sinh kế, thiết chế địa phương và giá trị văn hóa bản địa, qua đó mở rộng bối cảnh nghiên cứu hành vi môi trường trong du lịch.
Thứ hai, luận án phát triển mô hình Lý thuyết Hành vi có kế hoạch mở rộng, kết hợp các cấu phần Thái độ, Chuẩn mực chủ quan, Nhận thức kiểm soát hành vi và Ý định thực hiện hành vi với các yếu tố Chính sách môi trường, Lợi ích cảm nhận từ du lịch cộng đồng, Niềm tin tâm linh vào tự nhiên và Sự gắn kết cộng đồng. Cách tiếp cận này mở rộng khả năng giải thích hành vi theo hướng đồng thời xem xét các yếu tố cá nhân, xã hội, văn hóa, lợi ích và thể chế.
Thứ ba, nghiên cứu làm rõ sự khác biệt giữa cơ chế hình thành ý định và cơ chế thực hiện hành vi bảo vệ môi trường. Thái độ và Chuẩn mực chủ quan có quan hệ có ý nghĩa với Ý định thực hiện hành vi, trong khi Nhận thức kiểm soát hành vi không có quan hệ có ý nghĩa với Ý định nhưng lại có quan hệ trực tiếp với Hành vi bảo vệ môi trường. Kết quả cho thấy ý định gắn rõ hơn với đánh giá cá nhân và kỳ vọng xã hội, còn hành vi thực tế gắn nhiều hơn với khả năng và điều kiện thực hiện.
Thứ tư, luận án làm rõ vai trò khác nhau của các yếu tố bối cảnh đối với các cấu phần của Lý thuyết Hành vi có kế hoạch. Chính sách môi trường và Sự gắn kết cộng đồng có quan hệ với nhiều cấu phần nhận thức; Niềm tin tâm linh vào tự nhiên có quan hệ với Thái độ và Chuẩn mực chủ quan; trong khi Lợi ích cảm nhận từ du lịch cộng đồng có quan hệ với Nhận thức kiểm soát hành vi nhưng không có quan hệ có ý nghĩa với Thái độ. Kết quả cho thấy các yếu tố văn hóa, cộng đồng, lợi ích và thể chế tham gia vào những khâu khác nhau của quá trình hình thành hành vi.
Thứ năm, luận án vận dụng quy trình nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng. Cách tiếp cận này giúp kết nối các quan hệ thống kê với bối cảnh văn hóa - xã hội đặc thù của cộng đồng người Cơ tu, qua đó tăng chiều sâu diễn giải và tính phù hợp bối cảnh của kết quả nghiên cứu.
11.2. Về mặt thực tiễn
Thứ nhất, luận án cung cấp cơ sở thực nghiệm cho việc xây dựng các giải pháp thúc đẩy hành vi bảo vệ môi trường phù hợp với đặc điểm của cộng đồng người Cơ tu được khảo sát. Các biện pháp chỉ tập trung vào tuyên truyền nâng cao nhận thức là chưa đủ; hiệu quả của các chương trình bảo vệ môi trường còn phụ thuộc vào chuẩn mực cộng đồng, mức độ gắn kết xã hội, điều kiện thực hiện hành vi và sự hỗ trợ từ chính sách.
Thứ hai, luận án cung cấp căn cứ thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách môi trường theo hướng gắn với điều kiện thực hiện hành vi. Bên cạnh việc ban hành quy định, chính sách môi trường cần chú trọng đến các điều kiện hỗ trợ để cư dân có thể thực hiện hành vi bảo vệ môi trường trong thực tế như đầu tư hạ tầng môi trường, hỗ trợ kỹ thuật, tập huấn, duy trì các nhóm tự quản và cụ thể hóa chính sách phù hợp với điều kiện của từng cộng đồng.
Thứ ba, luận án cung cấp cơ sở cho việc phát huy vai trò của các thiết chế và chủ thể có uy tín trong cộng đồng. Vai trò nổi bật của già làng, trưởng thôn, người có uy tín, các tổ chức đoàn thể và nhóm cộng đồng có thể trở thành những chủ thể quan trọng trong việc hình thành, duy trì và lan tỏa các chuẩn mực bảo vệ môi trường tại địa phương.
Thứ tư, qua kết quả so sánh T-test, luận án cung cấp cơ sở cho các nhà quy hoạch du lịch trong việc mở rộng cơ hội tham gia du lịch cho cộng đồng cư dân, biến các hộ gia đình làm du lịch thành các hạt nhân lan tỏa hành vi xanh, qua đó thúc đẩy toàn bộ cộng đồng cùng nâng cao ý thức giữ gìn cảnh quan và sinh thái làng bản.
Thứ năm, kết quả nghiên cứu của luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp bảo tồn văn hóa với bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch cộng đồng. Việc thiết kế các chương trình truyền thông, giáo dục môi trường và sản phẩm du lịch có thể khai thác phù hợp tri thức bản địa, niềm tin văn hóa và các không gian gắn với tự nhiên, đồng thời bảo đảm vai trò chủ thể của cộng đồng.
Thứ sáu, luận án cung cấp cơ sở tham khảo cho việc phân bổ lợi ích và thiết kế cơ chế khuyến khích trong phát triển du lịch cộng đồng. Các địa phương cần thiết kế cơ chế chia sẻ lợi ích du lịch minh bạch, trích lập quỹ môi trường từ nguồn thu du lịch để tái đầu tư cho hạ tầng cộng đồng, giúp người dân thấy rõ mối liên hệ giữa việc bảo vệ môi trường và sự cải thiện chất lượng cuộc sống.
Thứ bảy, mặc dù được thực hiện tại một số điểm du lịch cộng đồng người Cơ tu ở Quảng Nam và Đà Nẵng, nhưng khung phân tích, quy trình thực nghiệm và các phát hiện của luận án sẽ giá trị tham khảo hữu ích cho công tác quản lý môi trường và phát triển du lịch bền vững cho các địa bàn có điều kiện tương đồng.
12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo
Thứ nhất, mở rộng phạm vi nghiên cứu và khả năng khái quát hóa kết quả.
Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng sang những địa bàn khác của người Cơ tu và các cộng đồng dân tộc thiểu số khác để kiểm định tính ổn định của mô hình trong các bối cảnh khác nhau. Đồng thời, có thể xem xét phương pháp chọn mẫu xác suất hoặc thiết kế mẫu phù hợp hơn nhằm nâng cao khả năng khái quát hóa kết quả.
Thứ hai, tăng cường nghiên cứu theo chiều dọc và đa dạng hóa nguồn dữ liệu.
Các nghiên cứu sau có thể áp dụng thiết kế theo chiều dọc để theo dõi sự thay đổi của ATT, SN, PBC, BI và PEB theo thời gian. Bên cạnh dữ liệu tự báo cáo, nên kết hợp quan sát hành vi, thông tin từ các chủ thể khác hoặc dữ liệu thực địa để tăng khả năng đối chiếu và giảm phụ thuộc vào một nguồn đo lường.
Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện thang đo trong bối cảnh văn hóa bản địa.
Các thang đo, đặc biệt là SBN và CA, cần tiếp tục được phát triển và kiểm định trên các mẫu độc lập. Quá trình xây dựng thang đo nên kết hợp chặt chẽ định tính và định lượng, đồng thời tăng cường thẩm định giá trị nội dung với sự tham gia của chuyên gia và các chủ thể am hiểu văn hóa Cơ tu.
Thứ tư, mở rộng mô hình và tăng cường phân tích sự khác biệt theo bối cảnh.
Các nghiên cứu tiếp theo có thể bổ sung các yếu tố như sự gắn bó với nơi chốn, nhận thức về biến đổi khí hậu, mức độ tham gia DLCĐ, sinh kế, điều kiện kinh tế hộ gia đình và chất lượng quản trị địa phương. Đồng thời, có thể áp dụng MGA, phân tích đa cấp hoặc fsQCA để làm rõ sự khác biệt giữa các nhóm cư dân, địa bàn và các tổ hợp điều kiện gắn với HVBVMT.
13. Các công trình công bố liên quan
1. Pham Thi Lam, Pham Hong Long (2025), “Factors influencing pro-environmental behavior in communitybased tourism: the case of the Co Tu people in Ta Lang - Gian Bi, Da Nang city”, Proceedings International Conference green tourism and solutions to promote the circular economy, Van Hien University, pp. 497-507.
2. Pham Thi Lam, Pham Hong Long (2025), “Proposing a theoretical model of factors influencing localcommunities’ pro-environmental behavior in tourism development: an extended theory of planned behavior approach”, Proceedings of the International Conference on contemporary issues in tourism research, VNU University of Social Sciences and Humanities, Hanoi In partnership with Rikkyo University, Japan, pp. 177-198.
3. Pham Thi Lam, Pham Hong Long (2025), “Overview of research on pro-environmental behavior in tourism”, The third International Conference on the Issues of Social sciences and Humanities Vol. 1, pp. 658 - 669.
4. Pham Thi Lam (2025), “The role of local communities in sustainable tourism development: a case study of Co Tu community-based tourism villages in Quang Nam”, The third International Conference on the Issues of Social sciences and Humanities Vol. 1, pp. 670 - 681.
5. Phạm Thị Lấm (2026), “Văn hóa bản địa và hành vi bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch cộng đồng: Nghiên cứu trường hợp cộng đồng Cơ tu ở Việt Nam”, Hội thảo khoa học quốc gia Chuyển đổi xanh, số hóa trong lĩnh vực du lịch và khách sạn: hướng tới phát triển bền vững Tập 2, tr. 618-631.
INFORMATION ON DOCTORAL THESIS
1. Full name: Pham Thi Lam 2. Sex: Female
3. Date of birth: 10/05/1992 4. Place of birth: Da Nang
5. Admission decision number: Decision No. 4055/2022/QĐ-XHNV 28th December 2022 by the Rector of VNU University of Social Sciences and Humanities.
6. Changes in the academic process: Decision No. 3934/QD-XHNV 6th August 2024, of the Rector of the University of Social Sciences and Humanities regarding the change/adjustment of the dissertation title of the doctoral candidate.
7. Official Thesis title: Factors influencing pro-environmental behavior in community-based tourism development among the Co tu people in Vietnam
8. Major: Tourism 9. Code: 9810101.01
10. Supervisors: Ass.Prof. PhD. Pham Hong Long
11. Summary of the new findings of the thesis:
11.1. Theoretical contributions
First, the dissertation broadens the approach to pro-environmental behavior in tourism by examining it from the perspective of local residents, specifically the Co tu communities in the surveyed community-based tourism destinations. The findings indicate that such behavior should be understood not only in terms of individual perceptions but also in relation to community structure, livelihoods, local institutions, and indigenous cultural values. In doing so, the dissertation extends the research context of pro-environmental behavior in tourism to a socio-cultural setting that has received limited empirical examination.
Second, the dissertation develops an extended TPB model that integrates the core constructs of Attitude, Subjective Norms, Perceived Behavioral Control, and Behavioral Intention with Environmental Policy, Perceived Benefits of Community-Based Tourism, Spiritual Belief in Nature, and Community Attachment. This approach enhances the explanatory scope of the TPB by simultaneously incorporating individual, social, cultural, benefit-related, and institutional factors.
Third, the study clarifies the distinction between the mechanism underlying the formation of behavioral intention and that underlying the enactment of pro-environmental behavior. Attitude and Subjective Norms are significantly associated with Behavioral Intention, whereas Perceived Behavioral Control is not significantly associated with Behavioral Intention but is directly associated with Pro-environmental Behavior. These findings suggest that intention is more closely linked to individual evaluations and social expectations, while actual behavior is more strongly related to individuals’ perceived capability and the conditions that enable behavioral performance.
Fourth, the dissertation elucidates the differentiated roles of contextual factors in shaping the constructs of the TPB. Environmental Policy and Community Attachment are associated with several perceptual constructs; Spiritual Belief in Nature is associated with Attitude and Subjective Norms; while Perceived Benefits of Community-Based Tourism is associated with Perceived Behavioral Control but not significantly associated with Attitude. These findings demonstrate that cultural, community, benefit-related, and institutional factors operate through different stages of the behavioral formation process.
Fifth, the dissertation applies a mixed-methods research design that integrates qualitative and quantitative approaches. This approach enables statistical relationships to be interpreted within the specific socio-cultural context of the Co tu communities, thereby enhancing the depth of interpretation and the contextual relevance of the research findings.
11.2. Practical Implications
First, the dissertation provides empirical evidence for developing measures to promote pro-environmental behavior that are appropriate to the characteristics of the Co tu communities under study. Measures focusing solely on awareness-raising communication are insufficient; the effectiveness of environmental protection programs also depends on community norms, the degree of social cohesion, conditions for behavioral implementation, and policy support.
Second, the dissertation provides practical grounds for improving environmental policies by aligning them more closely with the conditions required for behavioral implementation. In addition to promulgating regulations, environmental policies should give greater attention to enabling conditions that allow residents to engage in pro-environmental behavior in practice, such as investment in environmental infrastructure, technical support, training, the maintenance of community self-management groups, and the adaptation of policies to the specific conditions of each community.
Third, the dissertation provides a basis for strengthening the role of community institutions and influential local actors. Village elders, village heads, respected community members, socio-political organizations, and community groups can serve as important agents in establishing, maintaining, and disseminating local norms related to environmental protection.
Fourth, based on the results of the T-test comparison, the dissertation provides a basis for tourism planners to expand opportunities for residents to participate in tourism and to position tourism-participating households as key agents in disseminating pro-environmental practices. This may, in turn, encourage the wider community to strengthen awareness and responsibility for protecting village landscapes and local ecosystems.
Fifth, the findings also highlight the importance of integrating cultural conservation with environmental protection in community-based tourism development. Environmental communication and education programs, as well as tourism products, can appropriately incorporate indigenous knowledge, cultural beliefs, and nature-related cultural spaces while safeguarding the agency and central role of local communities.
Sixth, the dissertation provides a reference basis for benefit distribution and the design of incentive mechanisms in community-based tourism development. Local authorities should consider transparent tourism benefit-sharing mechanisms and the establishment of environmental funds financed by tourism revenues for reinvestment in community infrastructure, thereby helping residents recognize the link between environmental protection and improvements in their quality of life.
Seventh, although the study was conducted at selected Co tu community-based tourism destinations in Quang Nam and Da Nang, its analytical framework, empirical procedures, and findings may provide useful reference value for environmental management and sustainable tourism development in destinations with comparable socio-cultural and contextual conditions.
12. Future Research Directions
First, broadening the research scope and enhancing the generalizability of the findings.
Future studies could extend the research to other Co tu communities and other ethnic minority groups to examine the stability of the model across different contexts. Probability sampling or more representative sampling designs may also be considered to improve the generalizability of the findings.
Second, adopting longitudinal designs and diversifying data sources.
Future research could employ longitudinal designs to examine changes in ATT, SN, PBC, BI, and PEB over time. In addition to self-reported data, behavioral observations, information from other stakeholders, and field-based data could be incorporated to facilitate cross-validation and reduce reliance on a single source of measurement.
Third, further refining the measurement scales in indigenous cultural contexts.
The measurement scales, particularly those for SBN and CA, should be further developed and validated using independent samples. Scale development should integrate qualitative and quantitative approaches more closely and strengthen content validity assessment through the involvement of experts and stakeholders with in-depth knowledge of Co tu culture.
Fourth, extending the research model and strengthening context-specific comparative analysis.
Future studies could incorporate additional factors such as place attachment, climate change awareness, level of participation in community-based tourism, livelihood characteristics, household economic conditions, and local governance quality. Multi-group analysis (MGA), multilevel analysis, and fuzzy-set Qualitative Comparative Analysis (fsQCA) could also be employed to examine differences across resident groups and study sites, as well as combinations of conditions associated with pro-environmental behavior.
13. Thesis-related publications
1. Pham Thi Lam, Pham Hong Long (2025), “Factors influencing pro-environmental behavior in communitybased tourism: the case of the Co Tu people in Ta Lang - Gian Bi, Da Nang city”, Proceedings International Conference green tourism and solutions to promote the circular economy, Van Hien University, pp. 497-507.
2. Pham Thi Lam, Pham Hong Long (2025), “Proposing a theoretical model of factors influencing localcommunities’ pro-environmental behavior in tourism development: an extended theory of planned behavior approach”, Proceedings of the International Conference on contemporary issues in tourism research, VNU University of Social Sciences and Humanities, Hanoi In partnership with Rikkyo University, Japan, pp. 177-198.
3. Pham Thi Lam, Pham Hong Long (2025), “Overview of research on pro-environmental behavior in tourism”, The third International Conference on the Issues of Social sciences and Humanities Vol. 1, pp. 658 - 669.
4. Pham Thi Lam (2025), “The role of local communities in sustainable tourism development: a case study of Co Tu community-based tourism villages in Quang Nam”, The third International Conference on the Issues of Social sciences and Humanities Vol. 1, pp. 670 - 681.
5. Phạm Thị Lấm (2026), “Văn hóa bản địa và hành vi bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch cộng đồng: Nghiên cứu trường hợp cộng đồng Cơ tu ở Việt Nam”, Hội thảo khoa học quốc gia Chuyển đổi xanh, số hóa trong lĩnh vực du lịch và khách sạn: hướng tới phát triển bền vững Tập 2, tr. 618-631.
Tác giả: Phòng ĐT&CTNH
Những tin cũ hơn
