Thông tin luận án tiến sĩ của NCS Vũ Thị Thanh Mai: Vai trò trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi tại một số trường Trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh

1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Vũ Thị Thanh Mai        2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 29/02/1986        4. Nơi sinh: Phú Thọ

5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: Quyết định số 4055/2022/QĐ-XHNV ngày 28 tháng 12 năm 2022 của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo:

- Quyết định công nhận đề tài và cán bộ hướng dẫn luận án tiến sĩ theo Quyết định số 872/QĐ-XHNV ngày 21 tháng 03 năm 2023 của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

- Quyết định điều chỉnh đề tài luận án tiến sĩ theo Quyết định số 40/QĐ-XHNV ngày 04 tháng 01 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tên đề tài luận án: “Vai trò trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi tại một số trường trung học cơ sở tại tỉnh Bắc Giang”.

- Quyết định số 274/QĐ-XHNV ngày 16 tháng 01 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tên đề tài luận án: “Vai trò trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi tại một số trường Trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh”.

7. Tên đề tài luận án: Vai trò trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi tại một số trường Trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh.

8. Chuyên ngành: Công tác xã hội           9. Mã số: 9760101.01

10. Cán bộ hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Nguyễn Thị Như Trang (Hướng dẫn chính)

TS. Đặng Kim Khánh Ly (Hướng dẫn 2)

11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án

11.1. Mục đích nghiên cứu của luận án

Luận án nhằm nhận diện mức độ xảy ra các hình thức ngược đãi trẻ em và vai trò của trường học trong việc trợ giúp trẻ em bị ngược đãi tại một số trường Trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh. Dựa trên kết quả nghiên cứu trên, luận án xây dựng và triển khai thực nghiệm một chương trình tập huấn ngắn hạn cho giáo viên nhằm giúp thầy cô nhận thức và phân biệt các dạng ngược đãi trẻ em, nhận diện sớm các dấu hiệu bị ngược đãi và cách hành động khi phát hiện trường hợp có nguy cơ, qua đó thúc đẩy vai trò của trường học trong việc hỗ trợ phòng ngừa và can thiệp sớm với vấn đề ngược đãi trẻ em. Luận án cũng đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả vai trò của trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi tại tỉnh Bắc Ninh. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học và thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách và thực hành công tác xã hội trường học trong bảo vệ trẻ em.

11.2. Đối tượng nghiên cứu: Vai trò trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi

11.3. Phương pháp nghiên cứu:

Tổng quan tài liệu: nhằm nhận diện khoảng trống lý luận và thực tiễn, làm cơ sở định hướng thiết kế nghiên cứu của luận án trong bối cảnh Việt Nam.

Phân tích dữ liệu thứ cấp: Phân tích dữ liệu thứ cấp tập trung vào mô tả thực trạng năm hình thức ngược đãi trẻ em theo cách tiếp cận của Tổ chức Y tế Thế giới, bao gồm: bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, xâm hại tình dục, bỏ bê/xao nhãng và trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình. Đồng thời, nghiên cứu xem xét mối liên quan giữa một số đặc điểm nhân khẩu học của học sinh với các hình thức ngược đãi.

Nghiên cứu định tính: được thu thập thông qua phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm nhằm phân tích vai trò của trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi, bao gồm 04 vai trò: phòng ngừa; phát hiện và báo cáo; can thiệp, trợ giúp; và phục hồi, phát triển. Đồng thời, phân tích làm rõ một số yếu tố ảnh hưởng, những khó khăn, rào cản trong quá trình thực hiện các vai trò này của nhà trường trong bối cảnh trường học.

Phương pháp bán thực nghiệm tiền kiểm-hậu kiểm có đo lặp sau thời gian: Nghiên cứu áp dụng thiết kế trước - sau can thiệp với ba thời điểm đánh giá nhằm xem xét hiệu quả và tính duy trì của chương trình tập huấn dựa trên mô hình Kiến thức - Thái độ - Thực hành (KAP) đối với giáo viên và nhân viên trường học.

11.4. Các kết quả chính

Thứ nhất: Ngược đãi trẻ em là vấn đề phổ biến và phức tạp, biểu hiện dưới nhiều hình thức, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện trong phòng ngừa và can thiệp.

Thứ hai: Trường học đóng vai trò quan trọng trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi. Tuy nhiên, việc thực hiện các vai trò của trường học trong phòng ngừa; phát hiện, báo cáo; can thiệp, trợ giúp; phục hồi và phát triển cho trẻ bị ngược đãi còn hạn chế.

Thứ ba: Việc thực hiện vai trò của trường học chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như sự chưa rõ ràng của các quy trình báo cáo, sự phối hợp, cơ chế bảo vệ người báo cáo; hạn chế trong đào tạo bài bản về vai trò của trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi; và sự thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên trách, kinh phí triển khai các hoạt động.

Thứ tư: Chương trình tập huấn ngắn hạn mang lại hiệu quả nhất định trong việc nâng cao kiến thức, kỹ năng và thái độ về vai trò trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi trẻ em. Để bảo đảm tính bền vững, cần có cơ chế thực hiện rõ ràng, nguồn lực ổn định và giám sát chuyên môn định kỳ. Do đó, việc nâng cao vai trò của trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi cần có sự phối hợp đồng bộ, liên ngành giữa các cấp, từ cấp trung ương đến cấp địa phương, đến các cơ sở giáo dục.

11.5. Đóng góp mới của luận án

Luận án đã cung cấp bằng chứng có giá trị về thực trạng ngược đãi trẻ em và vai trò của nhà trường trong bối cảnh Việt Nam. Nghiên cứu đã phân tích làm rõ vai trò trung gian của nhà trường trong hệ thống bảo vệ trẻ em. Đồng thời phân tích các nhóm yếu tố ảnh hưởng ở các cấp độ cá nhân và hệ thống đến vai trò của trường học trong trợ giúp trẻ em bị ngược đãi.

Luận án xây dựng và triển khai thực nghiệm một chương trình tập huấn ngắn hạn cho giáo viên nhằm giúp thầy cô nhận thức và phân biệt các dạng ngược đãi trẻ em, nhận diện sớm các dấu hiệu bị ngược đãi và cách hành động khi phát hiện trường hợp có nguy cơ, qua đó thúc đẩy vai trò của trường học trong việc hỗ trợ phòng ngừa và can thiệp sớm với vấn đề ngược đãi trẻ em.

11.6. Kết luận

Ngược đãi trẻ em là vấn đề phổ biến, đa dạng và phức tạp, chịu tác động của nhiều yếu tố cá nhân, gia đình và môi trường. Trường học giữ vai trò trung gian quan trọng trong trợ giúp trẻ, nhưng việc thực hiện còn hạn chế do rào cản về năng lực, nguồn lực và cơ chế tổ chức. Chương trình tập huấn giúp cải thiện kiến thức, kỹ năng và thay đổi thái độ nghề nghiệp của giáo viên, song còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố hệ thống. Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm duy trì, nhân rộng can thiệp nhằm tăng cường vai trò của nhà trường trong hệ thống bảo vệ trẻ em.

12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo

Trên cơ sở các kết quả đạt được, để tiếp tục làm sâu sắc và mở rộng giá trị khoa học cũng như thực tiễn của nghiên cứu, luận án đề xuất một số hướng nghiên cứu tiếp theo như sau:

Thứ nhất, cần mở rộng phạm vi nghiên cứu trên quy mô lớn hơn, nhằm kiểm chứng tính đại diện và khả năng khái quát hóa của các kết quả về thực trạng ngược đãi trẻ em, cũng như vai trò của nhà trường trong hệ thống bảo vệ trẻ em. Việc so sánh giữa các vùng miền sẽ giúp làm rõ hơn ảnh hưởng của bối cảnh đến nguy cơ ngược đãi và hiệu quả can thiệp.

Thứ hai, cần triển khai các nghiên cứu theo thiết kế dọc nhằm theo dõi sự thay đổi của trẻ em theo thời gian. Đặc biệt là quá trình tích lũy trải nghiệm ngược đãi và hiệu quả lâu dài của các can thiệp trong trường học. Hướng nghiên cứu này sẽ cung cấp bằng chứng vững chắc về mối quan hệ nhân quả và tính bền vững của các tác động can thiệp.

Thứ ba, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện và đánh giá các mô hình can thiệp trong trường học theo hướng tích hợp đa ngành. Trong đó chú trọng làm rõ cơ chế phối hợp giữa nhà trường với hệ thống y tế, công an và các dịch vụ xã hội. Việc thử nghiệm các mô hình can thiệp ở quy mô lớn hơn và trong thời gian dài hơn sẽ giúp đánh giá tính khả thi, hiệu quả và khả năng nhân rộng trong thực tiễn.

Thứ tư, cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố hệ thống ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò của nhà trường. Đặc biệt là cơ chế chính sách, mô hình tổ chức nhân sự, nguồn lực tài chính và cơ chế giám sát chuyên môn. Các nghiên cứu này sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp mang tính cấu trúc, góp phần hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em trong nhà trường.

Thứ năm, cần chú trọng các nghiên cứu phát triển và chuẩn hóa công cụ đánh giá, sàng lọc và hỗ trợ thực hành cho giáo viên, nhân viên trường học trong phát hiện, báo cáo và trợ giúp trẻ em bị ngược đãi. Việc xây dựng các công cụ phù hợp với bối cảnh Việt Nam sẽ góp phần nâng cao tính nhất quán và hiệu quả trong thực hành.

13. Các công trình đã công bố liên quan đến luận án

Vu Thi Thanh Mai, Nguyen Thi Nhu Trang, Le Minh Thi, Nguyen Thanh Huong, Vu Anh Quan, Dang Kim Khanh Ly (2024), “Obstacles to detecting and reporting child maltreatment incidents in schools: Qualitative research conducted at certain secondary schools in the Bac Giang province”, The Second International Conference on the Issues of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University Press, Hanoi, pp. 201-211.

Vu Thi Thanh Mai, Dang Kim Khanh Ly, Nguyen Thi Nhu Trang, Le Minh Thi, Nguyen

Thanh Huong (2025), “Child maltreatment disclosure in Asian countries: A scoping review”, The Third International Conference on the Issues of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University Press, Hanoi, Vol. 2, pp. 950-964.

INFORMATION ON DOCTORAL THESIS

1. Full name: Vu Thi Thanh Mai

2. Sex: Female

3. Date of birth: 29/01/1986

4. Place of birth: Phu Tho

5. Admission decision number

Decision No. 4055/QĐ-XHNV, dated December 28, 2022, issued by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi, on the admission of the doctoral candidate of cohort QH-2022-X.

6. Changes in academic process

Decision No. 872/QĐ-XHNV, dated March 21, 2023, issued by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi, on the approval of the doctoral thesis topic and the appointment of supervisors.

Decision No. 40/QĐ-XHNV, dated January 04, 2024, issued by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi, on the revision of the doctoral thesis topic. Thesis title: “The role of schools in supporting abused children in selected lower secondary schools in Bac Giang Province.”

Decision No. 274/QĐ-XHNV, dated January 16, 2024, issued by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi, on the revision of the doctoral thesis topic. Thesis title: “The role of schools in supporting abused children in selected lower secondary schools in Bac Ninh Province.”

7. Official thesis title

The Role of Schools in Addressing Child Maltreatment in Selected Lower Secondary Schools in Bac Ninh Province

8. Major: Social work

9. Code: 9760101.01

10. Supervisors

Assoc. Prof. Dr. Nguyen Thi Nhu Trang (Primary Supervisor)

Dr. Dang Kim Khanh Ly (Co-supervisor)

11. Summary of the new findings of the thesis

11.1 Research objectives: This thesis aims to identify the prevalence of various forms of child maltreatment in the community and to examine the role of schools in supporting maltreated children at selected secondary schools in Bac Ninh Province. Based on these findings, the study develops and implements a short-term experimental training program for teachers to enhance their awareness, enable them to differentiate among types of maltreatment, recognize early warning signs, and apply appropriate protocols when identifying at-risk cases. Through these efforts, the thesis seeks to strengthen the role of schools in the prevention of and early intervention in child maltreatment. Furthermore, the study proposes strategic solutions to improve the effectiveness of school-based support for maltreated children in Bac Ninh Province, thereby providing scientific and empirical evidence for policymakers and school social work practitioners in the field of child protection.

11.2 Object of study: The role of schools in addressing child maltreatment

11.3 Research methods used:

Literature review: to identify theoretical and empirical gaps, thereby providing a basis for guiding the research design of the dissertation in the Vietnamese context.

Secondary data analysis: This component focuses on describing the prevalence of five forms of child maltreatment based on the approach of the World Health Organization, including physical abuse, emotional abuse, sexual abuse, neglect, and children’s exposure to domestic violence. In addition, the study examines the associations between selected student demographic characteristics and these forms of maltreatment.

Qualitative research: Data were collected through in-depth interviews and focus group discussions to analyze the role of schools in supporting abused children, encompassing four key roles: prevention; identification and reporting; intervention and support; and recovery and development. In addition, the study examines key influencing factors, as well as challenges and barriers encountered by schools in implementing these roles within the school context.

A quasi-experimental pretest–posttest design with repeated follow-up measurements: The study employed a pre–post intervention design with three assessment points to examine the effectiveness and sustainability of the training program based on the Knowledge–Attitude–Practice (KAP) model for teachers and school staff.

11.4 Key results

First, child maltreatment is a prevalent and complex issue manifested in multiple forms, requiring a comprehensive approach to prevention and intervention.

Second, schools play an important role in supporting abused children. However, the implementation of school roles in prevention; identification and reporting; intervention and support; and recovery and development for abused children remains limited.

Third, the implementation of school roles is influenced by multiple factors, including the lack of clarity in reporting procedures, coordination mechanisms, and protection for reporters; limitations in formal training on the role of schools in supporting abused children; and shortages of specialized personnel and financial resources for implementing activities.

Fourth, the short-term training program yields certain improvements in knowledge, skills, and attitudes regarding the role of schools in supporting abused children. To ensure sustainability, clear implementation mechanisms, stable resources, and regular professional supervision are required. Therefore, strengthening the role of schools in supporting abused children requires coordinated, interdisciplinary collaboration across levels, from the central to local levels and across educational institutions.

11.5 New contributions:

The dissertation provides valuable evidence on the status of child maltreatment and the role of schools in the Vietnamese context. The study analyzes and clarifies the mediating role of schools within the child protection system, while examining key groups of influencing factors at both the individual and system levels that affect the role of schools in supporting abused children.

The dissertation develops and implements a short-term training program for teachers to enhance their ability to recognize and differentiate forms of child maltreatment, identify early signs of abuse, and respond appropriately when encountering cases at risk. Through this, the program contributes to strengthening the role of schools in prevention and early intervention in addressing child maltreatment.

11.6 Conclusions:

Child maltreatment is a prevalent, diverse, and complex issue influenced by multiple individual, family, and environmental factors. Schools play an important mediating role in supporting children; however, implementation remains limited due to constraints in capacity, resources, and organizational mechanisms. The training program contributes to improvements

in knowledge, skills, and professional attitudes among teachers, although its effects are influenced by system-level factors. The study proposes a set of solutions to sustain and scale up the intervention and to strengthen the role of schools within the child protection system.

12. Futher research directions

Based on the findings of the study, in order to further deepen and extend its scientific and practical contributions, the dissertation proposes several directions for future research as follows:

First, future studies should expand the research scope to a larger scale to verify the representativeness and generalizability of findings on the prevalence of child maltreatment, as well as the role of schools within the child protection system. Comparative studies across regions would help to further clarify the influence of contextual factors on the risk of maltreatment and the effectiveness of interventions.

Second, longitudinal research designs should be implemented to track changes in children over time, particularly the accumulation of maltreatment experiences and the long-term effectiveness of school-based interventions. This line of research would provide more robust evidence on causal relationships and the sustainability of intervention effects.

Third, further research is needed to refine and evaluate school-based intervention models using an integrated interdisciplinary approach. Particular attention should be given to clarifying coordination mechanisms between schools and the health system, law enforcement, and social services. Testing intervention models on a larger scale and over longer periods would enable assessment of their feasibility, effectiveness, and scalability in practice.

Fourth, further in-depth research is needed on system-level factors influencing the implementation of schools’ roles, particularly policy mechanisms, organizational and staffing models, financial resources, and professional supervision mechanisms. Such studies would provide a basis for proposing structural solutions to strengthen the child protection system within schools.

Fifth, greater attention should be given to research on the development and standardization of tools for assessment, screening, and practice support for teachers and school staff in identifying, reporting, and supporting abused children. Developing contextually appropriate tools for Vietnam would contribute to enhancing consistency and effectiveness in practice.

13. Thesis-related publications

Vu Thi Thanh Mai, Nguyen Thi Nhu Trang, Le Minh Thi, Nguyen Thanh Huong, Vu Anh Quan, Dang Kim Khanh Ly (2024), “Obstacles to detecting and reporting child maltreatment incidents in schools: Qualitative research conducted at certain secondary schools in the Bac Giang province”, The Second International Conference on the Issues of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University Press, Hanoi, pp. 201-211.

Vu Thi Thanh Mai, Dang Kim Khanh Ly, Nguyen Thi Nhu Trang, Le Minh Thi, Nguyen Thanh Huong (2025), “Child maltreatment disclosure in Asian countries: A scoping review”, The Third International Conference on the Issues of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University Press, Hanoi, Vol. 2, pp. 950-964.