1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Ngô Nhị Ngọc Linh 2. Giới tính: Nữ
3. Ngày sinh: 09/04/1995 4. Nơi sinh: Quảng Ninh
5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: 2949/2021/QĐ-XHNV-ĐT ngày 28/12/2021 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN
6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo (nếu có): nghiên cứu sinh thay đổi tên đề tài “Tư tưởng triết học lịch sử của Francis Fukuyama trong tác phẩm “Sự cáo chung của triết học và Con người cuối cùng” thành “Tư tưởng triết học lịch sử của Francis Fukuyama trong tác phẩm “Sự cáo chung của lịch sử và Con người cuối cùng”” và kéo dài thời gian đào tạo từ 31/12/2025 đến 31/12/2026.
7. Tên đề tài luận án: Tư tưởng triết học lịch sử của Francis Fukuyama trong tác phẩm “Sự cáo chung của lịch sử và Con người cuối cùng”
8. Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
9. Mã số: 9229001.01
10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: 1. PGS. TS. Nguyễn Anh Tuấn, 2. TS. Mai K Đa
11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án:
- Mục đích của luận án: phân tích một cách hệ thống và toàn diện bối cảnh lịch sử, tiền đề lý luận và những nội dung cơ bản trong tư tưởng triết học lịch sử Francis Fukuyama thông qua tác phẩm trọng tâm của ông. Từ đó, luận án đánh giá khách quan, trên lập trường triết học Mác - Lênin những giá trị, hạn chế và ảnh hưởng của tư tưởng này đối với tiến trình nhận thức lịch sử đương đại.
- Đối tượng nghiên cứu của luận án: hệ thống các quan điểm, tư tưởng triết học lịch sử của Francis Fukuyama, tập trung chủ yếu vào học thuyết về sự cáo chung của lịch sử và bản chất của thể chế dân chủ tự do.
- Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng: Trên cơ sở phương pháp luận biện chứng duy vật, luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của triết học và khoa học xã hội nói chung như: phương pháp thống nhất lịch sử - logic, kết hợp các phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp so sánh đối chiếu, phương pháp chuyên gia và tổng kết thực tiễn...
- Các kết quả chính, đóng góp mới của luận án:
Luận án là công trình nghiên cứu hệ thống và chuyên sâu đầu tiên ở trình độ tiến sĩ tại Việt Nam làm rõ tương đối cấu trúc tư tưởng triết học lịch sử của Francis Fukuyama qua tác phẩm tiêu biểu nhất của ông. Những đóng góp mới của luận án được thể hiện qua các phương diện sau:
Thứ nhất, luận án đã bóc tách và làm rõ sự đan xen phức tạp giữa hai trục logic trong tư tưởng Fukuyama: logic của khoa học tự nhiên hiện đại (đại diện cho sự tích lũy kinh tế) và logic của sự công nhận (Thymos – đại diện cho khát vọng tinh thần). Việc chỉ ra rằng Fukuyama không chỉ dựa trên kinh tế học mà còn dựa trên nhân học triết học để lý giải lịch sử là một góc nhìn mới, giúp vượt qua cách hiểu đơn giản hóa luận thuyết này như một dự báo chính trị thuần túy.
Thứ hai, luận án xác định rõ nguồn gốc lý luận của tư tưởng Fukuyama không chỉ dừng lại ở Hegel mà còn qua "lăng kính" diễn giải đặc thù của Alexandre Kojève. Từ đó, luận án làm sáng tỏ cách thức Fukuyama "tân trang" phép biện chứng của Hegel để phục vụ cho việc khẳng định tính ưu việt tuyệt đối của mô hình dân chủ tự do.
Thứ ba, luận án đã hệ thống hóa và phân loại các luồng phản biện đối với Fukuyama từ nhiều lập trường khác nhau (cả từ cánh tả lẫn cánh hữu, từ phương Tây đến phương Đông). Qua đó, luận án xác lập một khung phân tích phê phán từ lập trường triết học Mác - Lênin, chỉ ra tính phiến diện và siêu hình trong tự tuyên bố về "sự cáo chung" của lịch sử nhân loại.
- Kết luận
Tư tưởng triết học lịch sử của Francis Fukuyama, với hạt nhân là luận điểm về “sự cáo chung của lịch sử”, đã trở thành một trong những hệ hình lý luận tiêu biểu, gây ảnh hưởng sâu rộng trong khoa học xã hội và chính trị học từ cuối thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI.
Trên phương diện lý luận, luận án khẳng định rằng học thuyết của Fukuyama không đơn thuần là một dự báo chính trị mang tính thời sự, mà là một nỗ lực triết học có tham vọng lớn, nhằm tái lập một “đại tự sự” về lịch sử trong bối cảnh các hệ tư tưởng đối kháng dường như suy yếu. Trên bình diện phương pháp luận, luận điểm về tính “tất yếu” của dân chủ tự do bộc lộ khuynh hướng tất định lịch sử và thiên lệch phương Tây rõ nét. Trên bình diện thực tiễn, những biến động phức tạp của thế giới đầu thế kỷ XXI – bao gồm các cuộc khủng hoảng kinh tế, xung đột địa - chính trị, sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa dân tộc, cũng như sự phát triển của các mô hình chính trị - kinh tế phi phương Tây (điển hình như Trung Quốc) – đã cho thấy lịch sử không vận động theo một quỹ đạo tuyến tính đơn nhất như Fukuyama dự đoán. Từ góc nhìn của triết học Mác - Lênin, luận án khẳng định rằng tư tưởng của Fukuyama vừa là đối tượng phê phán, vừa là nguồn tham khảo có giá trị. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, chính những luận điểm của Fukuyama – đặc biệt là khi được đặt trong đối thoại và phê phán – lại góp phần làm nổi bật hơn giá trị khoa học của chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Nhìn tổng thể, có thể khẳng định rằng di sản lý luận của Fukuyama không nằm ở việc ông đã đưa ra một “kết luận cuối cùng” về lịch sử, mà ở chỗ ông đã tái khơi dậy một trong những vấn đề trung tâm của triết học: liệu lịch sử nhân loại có một hướng đi tất yếu và một đích đến xác định hay không. Từ lập trường triết học Mác - Lênin, có thể khẳng định rằng “sự cáo chung của lịch sử” không phải là một trạng thái bất biến hay một quy luật phổ quát, mà chỉ là một giả thuyết mang tính thời đại, phản ánh nhận thức và giới hạn của một giai đoạn lịch sử nhất định. Lịch sử nhân loại, trong bản chất của nó, vẫn là một quá trình mở, vận động không ngừng, và luôn chứa đựng khả năng xuất hiện những hình thái phát triển mới trong tương lai.
12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo:
Thứ nhất, so sánh những quan điểm triết học của Fukuyama trong tác phẩm “Sự cáo chung của lịch và Con người cuối cùng” với “Bản sắc” để nghiên cứu sự chuyển biến trong tư tưởng của ông.
Thứ hai, nghiên cứu sự phát triển tư tưởng triết học của Fukuyama thông qua hệ thống tác phẩm của ông theo dòng thời gian từ 1989 đến nay.
Thứ ba, phân tích tư tưởng của Fukuyama dưới góc độ triết học đạo đức hoặc triết học chính trị với các vấn đề có liên quan.
13. Các công trình công bố liên quan đến luận án:
1.Ngô Nhị Ngọc Linh (2022), “Bước đầu tiếp cận “Sự cáo chung của lịch sử và con người cuối cùng” (The End of History and the Last Man) của Francis Fukuyama và một số nghiên cứu tiêu biểu”, Tạp chí Giáo dục Tập 22 (số đặc biệt 9), tr. 98-102.
2.Ngo Nhi Ngoc Linh (2024), “An understanding of "Universal History" in Francis Fukuyama's “The End of History and The Last Man””, Universum: Social Sciences (4/107), pp. 36-40.
3.Ngo Nhi Ngoc Linh (2025), “The philosophical concepts of history by Francis Fukuyama in the work The End of History and The Last Man”, The Third International Conference on the Issues of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University. Hanoi - University of Social Sciences and Humanities, pp. 255-265.
4.Ngo Nhi Ngoc Linh (2025), “Awareness of history in Francis Fukuyama's The End of history and the last man”, Bulletin of Science and Education (12/167), pp. 12-16.
INFORMATION ON DOCTORAL THESIS
1.Full name: Ngo Nhi Ngoc Linh
2.Sex: Female
3.Date of birth: April 9th 2026
4.Place of birth: Quang Ninh
5.Amission decision number 2949/2021/QD-XHNV-DT dated December 28th 2021 by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.
6.Changes in academic prcess: The doctoral student changed the thesis title from “Francis Fukuyama’s philosophy of history in the work “The End of Philosophy and the Last Man”” to “Francis Fukuyama’s philosophy of history in the work “The End of History and the Last Man””. Extend the training period from December 31, 2025, to December 31, 2026.
7.Officical thesis title: Francis Fukuyama’s philosophy of history in the work “The End of History and the Last Man”
8.Major: Dialectical materialism and historical materialism
9.Code: 9229001.01
10.Supervisors: Assoc. Prof. Ph.D. Nguyen Anh Tuan and Ph.D. Mai K Da
11.Summary of the new findings of the thesis
Research purposes: The thesis provides a systematic and comprehensive analysis of the historical context, theoretical premises, and fundamental tenets of Francis Fukuyama’s philosophy of history, focusing on his seminal work. Based on this analysis, it offers an objective assessment—grounded in the Marxist-Leninist philosophical perspective—of the values, limitations, and influence of these ideas on the contemporary understanding of history.
Research subjects: Francis Fukuyama's system of historical-philosophical views and ideas, focusing primarily on the theory of the "End of History" and the nature of liberal democratic institutions.
Research methods: Based on the methodology of dialectical materialism, the dissertation employs a combination of research methods from philosophy and the social sciences in general, such as the unity of the historical and the logical, the combination of analysis and synthesis, the comparative method, the expert method, and the summarization of practical experience.
Main results and new contributions of the thesis:
This dissertation represents the first systematic and in-depth doctoral-level study in Vietnam to elucidate the structure of Francis Fukuyama’s philosophy of history through his most seminal work. Its original contributions are demonstrated in the following aspects:
First, the dissertation dissects and clarifies the complex interplay between two logical axes in Fukuyama’s thought: the logic of modern natural science (representing economic accumulation) and the logic of recognition (*Thymos*—representing spiritual aspiration). Demonstrating that Fukuyama interprets history based not only on economics but also on philosophical anthropology offers a fresh perspective, enabling a move beyond the reductionist view of his theory as a purely political prediction.
Second, the dissertation identifies the theoretical origins of Fukuyama’s thought, tracing them not merely to Hegel but specifically through the interpretive "lens" of Alexandre Kojève. It thereby illuminates how Fukuyama "revamps" Hegelian dialectics to assert the absolute superiority of the liberal democratic model.
Third, the dissertation systematizes and categorizes various critical responses to Fukuyama from diverse standpoints (spanning Left and Right, as well as West and East). In doing so, it establishes a critical analytical framework based on the Marxist-Leninist philosophical perspective, highlighting the one-sided and metaphysical nature of the proclaimed "end" of human history.
Conclusions:
Francis Fukuyama’s philosophy of history—centered on the thesis of the "end of history"—has emerged as a prominent theoretical paradigm, exerting profound influence across the social sciences and political science from the late 20th century into the early 21st century.
Theoretically, the thesis asserts that Fukuyama’s doctrine is not merely a topical political prediction but an ambitious philosophical endeavor to reconstruct a "grand narrative" of history amidst the apparent decline of competing ideologies. Methodologically, the argument regarding the "inevitability" of liberal democracy reveals a distinct tendency toward historical determinism and a pronounced Western bias. Practically, the complex upheavals of the early 21st century—including economic crises, geopolitical conflicts, the rise of populism and nationalism, and the development of non-Western political-economic models (exemplified by China)—have demonstrated that history does not unfold along the singular, linear trajectory Fukuyama predicted. From the perspective of Marxist-Leninist philosophy, the thesis maintains that Fukuyama’s thought serves as both a subject of critique and a valuable reference point. Conversely, Fukuyama’s arguments—particularly when subjected to critical dialogue—actually serve to highlight the scientific validity of historical materialism.
Overall, it can be affirmed that Fukuyama’s theoretical legacy lies not in his having reached a "final conclusion" about history, but in his having reignited one of philosophy’s central questions: whether human history possesses an inevitable direction and a definitive destination. From the perspective of Marxist-Leninist philosophy, it can be affirmed that the "end of history" is neither an immutable state nor a universal law, but merely a hypothesis specific to a particular era—reflecting the understanding and limitations of a specific historical period. By its very nature, human history remains an open, ceaselessly evolving process that always holds the potential for the emergence of new forms of development in the future.
12.Futher research directions
First, compare Fukuyama’s philosophical views in “The End of History and the Last Man” with those in “Identity” to examine the evolution of his thought.
Second, study the development of Fukuyama’s philosophical ideas through his body of work, tracing the timeline from 1989 to the present.
Third, analyze Fukuyama’s thought from the perspective of moral or political philosophy, addressing relevant issues.
13.Thesis-related publications
1.Ngo Nhi Ngoc Linh (2022), “An initial approach to Francis Fukuyama’s “The End of History and the Last Man” and selected key studies”, Journal of Education, Vol. 22 (Special Issue 9), pp. 98-102.
2.Ngo Nhi Ngoc Linh (2024), “An understanding of "Universal History" in Francis Fukuyama's “The End of History and The Last Man””, Universum: Social Sciences (4/107), pp. 36-40.
3.Ngo Nhi Ngoc Linh (2025), “The philosophical concepts of history by Francis Fukuyama in the work The End of History and The Last Man”, The Third International Conference on the Issues of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University. Hanoi - University of Social Sciences and Humanities, pp. 255-265.
4.Ngo Nhi Ngoc Linh (2025), “Awareness of history in Francis Fukuyama's The End of history and the last man”, Bulletin of Science and Education (12/167), pp. 12-16.
Tác giả: Phòng ĐT&CTNH
Những tin cũ hơn
