Tiếp cận gia đình trong tổng thể chiến lược phát triển con người, văn hóa và phát triển bền vững quốc gia

Thứ năm - 30/07/2026 01:56

Đây là nội dung được thảo luận tại Hội thảo khoa học với chủ đề "Tăng cường công tác tham mưu xây dựng gia đình trong tình hình mới" được tổ chức sáng nay 30/7/2026 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hội thảo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đồng tổ chức.

Tham dự hội thảo có lãnh đạo và các nhà khoa học thuộc Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Công an; Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội; Tổng Cục Chính trị; Trung ương Hội LHPN Việt Nam; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, đại diện lãnh đạo các địa phương Hà Nội, Gia Lai, Quảng Ninh, Ninh Bình, Bắc Ninh, Nghệ An…

Tư tưởng xuyên suốt của Đảng về công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới

Hội thảo khoa học với chủ đề "Tăng cường công tác tham mưu xây dựng gia đình trong tình hình mới" là một sự kiện khoa học có ý nghĩa quan trọng, được tổ chức nhằm nhằm triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về công tác gia đình và sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới. Hội thảo đồng thời tạo diễn đàn để trao đổi, thảo luận những vấn đề lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công tác tham mưu về gia đình trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Gia đình là thiết chế xã hội đặc biệt, nơi con người được sinh thành, nuôi dưỡng, giáo dục, bảo vệ và trao truyền những giá trị căn bản của dân tộc. Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về gia đình không ngừng được bổ sung, phát triển: từ giải phóng con người trong quan hệ gia đình, phát huy gia đình như hậu phương và đơn vị kinh tế, đến xác lập gia đình là môi trường trực tiếp hình thành nhân cách, nền tảng văn hóa, nguồn lực nội sinh, chủ thể và thước đo của phát triển. Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến các văn kiện của Đảng, trọng tâm là Văn kiện Đại hội XIV và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Đảng ta đã có những bước phát triển mới trong tư duy về xây dựng gia đình Việt Nam.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Việt Nam đang đứng trước những cơ hội rất lớn để phát triển nhanh và bền vững, đồng thời cũng đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá, đô thị hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, già hóa dân số, biến đổi khí hậu, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với cấu trúc, chức năng và các mối quan hệ trong gia đình Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ Tịch nước Tô Lâm trong thư gửi nhân kỷ niệm 25 năm “Ngày Gia đình Việt Nam” (28/6/2001-28/6/2026) đã khẳng định “Giữ gia đình là giữ nếp nhà, giữ văn hóa, giữ sức mạnh trường tồn của dân tộc”. Trong suốt tiến trình cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến lược phát triển con người Việt Nam; đồng thời coi gia đình là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội phát triển bền vững.

TS. Trịnh Thị Thủy - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu Khai mạc và Đề dẫn Hội thảo

GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu chào mừng hội thảo

Những vấn đề mới tác động đến sự phát triển gia đình Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế

Hội thảo đã nhận được 24 tham luận của các nhà quản lý, nhà khoa học; tập trung trao đổi, thảo luận, góp phần làm rõ nhiều vấn đề mới đang đặt ra đối với công tác xây dựng gia đình trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Trước hết, Hội thảo đã tiếp tục làm sâu sắc hơn nhận thức về vị trí, vai trò của gia đình Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Các tham luận và ý kiến trao đổi đều thống nhất khẳng định rằng, gia đình không chỉ là tế bào của xã hội hay môi trường đầu tiên hình thành nhân cách con người, mà còn là thiết chế văn hóa đặc biệt, là nơi bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; đồng thời là chủ thể quan trọng của quá trình phát triển, góp phần tạo dựng nguồn lực con người, củng cố sức mạnh nội sinh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Đồng chí Khuất Văn Quý - Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình bày tham luận: “Xây dựng gia đình Việt Nam theo tinh thần Chỉ thị số 06-CT/TW: Thực trạng và giải pháp phát triển gia đình trong tình hình mới”

Đồng chí Đỗ Xuân Tuyên - Thứ Trưởng Bộ Y tế trình bày tham luận tại hội thảo

Những phân tích về tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, già hóa dân số, biến đổi cấu trúc gia đình, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và quá trình hội nhập quốc tế đã cho thấy công tác gia đình đang đứng trước những cơ hội và thách thức chưa từng có. Điều đó đòi hỏi tư duy tham mưu phải đổi mới mạnh mẽ hơn, cách tiếp cận phải toàn diện hơn, liên ngành hơn và mang tầm chiến lược hơn.

Từ nhiều góc tiếp cận khác nhau, Hội thảo đã thống nhất một số nhận thức có ý nghĩa định hướng đối với công tác tham mưu trong thời gian tới. Đó là chuyển từ tư duy coi gia đình chủ yếu là đối tượng của chính sách sang coi gia đình là chủ thể của phát triển; từ tiếp cận công tác gia đình như một lĩnh vực riêng của văn hóa – xã hội sang tiếp cận gia đình trong tổng thể chiến lược phát triển con người, phát triển văn hóa và phát triển bền vững đất nước; từ việc giải quyết những vấn đề trước mắt sang kiến tạo năng lực phát triển lâu dài của gia đình Việt Nam.

Những kết quả của Hội thảo không chỉ bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho nghiên cứu về gia đình, mà còn cung cấp những luận cứ quan trọng phục vụ công tác tham mưu, góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng gia đình trong tình hình mới.

Đại tá, Tiến sĩ Trịnh Khắc Cường - Phó Cục trưởng, Cục An ninh Chính trị nội bộ, Bộ Công an trình bày tham luận “Những vấn đề mới tác động đến sự phát triển của gia đình Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế”

TS. Nguyễn Thanh Giang - Giảng viên cao cấp, Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trình bày chuyên đề: “Năng lực lãnh đạo thực thi công tác gia đình ở cơ sở từ tinh thần Chỉ thị số 06-CT/TW”

Đồng chí Nguyễn Văn Thanh - Phó vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo

TS. Vũ Thanh Mai - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tổng kết hội thảo

Đóng góp của trường đại học trong nghiên cứu, tư vấn chính sách về phát triển gia đình

Là trường đại học trọng điểm quốc gia về khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội luôn xác định nghiên cứu về gia đình là một trong những lĩnh vực trọng tâm.

Trong nhiều năm qua, các nhà khoa học của Trường đã triển khai nhiều nghiên cứu về gia đình Việt Nam trên các phương diện xã hội học, tâm lý học, nhân học, công tác xã hội, dân số học, giới và phát triển, chính sách công, văn hóa và nhiều lĩnh vực liên ngành khác. Những kết quả nghiên cứu đó không chỉ đóng góp vào sự phát triển của khoa học xã hội mà còn được chuyển hóa thành các luận cứ khoa học phục vụ quá trình xây dựng chính sách của Đảng và Nhà nước.

Với vai trò là đồng tổ chức hội thảo, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã huy động các nhà khoa học đến từ nhiều đơn vị chuyên môn tham gia chuẩn bị các tham luận tập trung vào nhiều nội dung quan trọng, góp thêm các góc nhìn khoa học, khách quan và liên ngành cho hội thảo. Trong đó, GS.TS Hoàng Anh Tuấn và GS.TS Nguyễn Tuấn Anh với tham luận “Đổi mới xây dựng, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ tham mưu chính sách về gia đình” nhấn mạnh vai trò của dữ liệu liên thông, cập nhật và có khả năng phân tích trong quá trình hoạch định chính sách. PGS.TS Nguyễn Trường Giang qua tham luận “Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác tham mưu xây dựng gia đình Việt Nam trong tình hình mới và kết quả 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, những vấn đề đặt ra trong công tác tham mưu xây dựng gia đình” đề xuất chuyển từ tham mưu hành chính sang tham mưu chiến lược dựa trên dữ liệu, bằng chứng và năng lực dự báo.

GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh - Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trình bày tham luận “Đổi mới xây dựng, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ tham mưu chính sách về gia đình”

Bên cạnh đó, PGS.TS Trịnh Thị Linh với tham luận “Phòng ngừa và ứng phó với những vấn đề xã hội trong gia đình: Từ xử lý hậu quả đến quản trị rủi ro” tập trung phân tích các nguy cơ đứt gãy quan hệ, bạo lực tinh thần và tổn thương tâm lý trong gia đình hiện đại. Tác giả Đinh Phương Linh trong tham luận “Phát huy hệ giá trị gia đình Việt Nam trong xây dựng con người Việt Nam toàn diện” làm rõ nội hàm các giá trị ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh và yêu cầu chuyển các giá trị này thành chuẩn mực hành vi cụ thể. TS Phạm Diệu Linh với tham luận “Xây dựng gia đình Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số: Cơ hội, thách thức và hàm ý chính sách” phân tích những tác động đa chiều của công nghệ số đối với giao tiếp, giáo dục và sự gắn kết gia đình. TS Nguyễn Thị Tuyết Nga trong tham luận “Biến đổi gia đình Việt Nam và yêu cầu đổi mới công tác tham mưu xây dựng gia đình trong kỷ nguyên phát triển mới” chỉ ra những biến đổi về cấu trúc, chức năng, quan hệ thế hệ và đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, phương pháp tham mưu chính sách.

Các tham luận đã mang đến một góc nhìn liên ngành, từ dữ liệu, chính sách, tâm lý học đến xã hội học và chuyển đổi số, qua đó cung cấp thêm luận cứ khoa học cho việc xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc và văn minh.

Một số hình ảnh tại hội thảo: