Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN

1. Họ và tên: Trần Xuân Thanh

2. Ngày tháng năm sinh: 20/10/1975

3. Quê quán: Nam Định

4. Quá trình học tập: 

- Đại học: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội; Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN.

- Thạc sĩ: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN.

- Tiến sĩ: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN.

5. Công tác tại Khoa lịch sử và Văn hoá: 

• Từ tháng 2/2025 - Nay: Công tác tại Khoa Lịch sử và Văn hóa, Giảng viên.

• Từ tháng 4/2019-2025: Công tác tại tại Trung tâm Biển và Hải đảo, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Nghiên cứu viên.

• Từ tháng 2/2005-2019: Công tác tại Tạp chí Xưa và Nay, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam (từ tháng 2/2005).

• Từ tháng 11/1998-2005: Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bà Rịa – Vũng Tàu (từ tháng 11/1998).

• Hướng nghiên cứu, giảng dạy:

  • Lịch sử thuộc địa

  • Tiềm năng và vị thế biển đảo Việt Nam

  • Lịch sử văn hóa, văn minh, môi trường, sinh thái…

6. Danh mục công trình công bố:

6.1. Sách

1. Hệ thống thương cảng Nam Bộ Việt Nam: Tiềm năng, vị thế và các mối quan hệ vùng, liên vùng (Đồng chủ biên: GS.TS Nguyễn Văn Kim, PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, TS. Trần Xuân Thanh), Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2025.

2. Ngành điện Việt Nam biên niên sự kiện tư liệu (Viết chung), Tổng Công ty Điện lực Việt Nam, Hà Nội, 2004.

3. Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào Thanh niên Việt Nam (1925-2007) (Viết chung), Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 2007.

4. Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp với sử học Việt Nam (GS. Phan Huy Lê, Dương Trung Quốc, Trần Xuân Thanh biên soạn), Nxb. Chính trị Quốc gia sự thật, Hà Nội, 2010.

5. Đặng Phúc Thông, một trí thức chân chính của dân tộc (GS. Đinh Xuân Lâm (Cb), PGS.TS Đặng Xuân Hoài, Trần Xuân Thanh), Nxb. Giao thông vận tải, Hà Nội, 2012.

6. Ngành điện Việt Nam biên niên sự kiện - tư liệu, 2 tập (Viết chung), Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2014.

7. 10 năm xây dựng và phát triển của Công ty lưới điện cao thế miền Bắc (2005-2015) (Viết chung), Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2015.

8. Vương triều Mạc (Trần Hồng Đức (Cb), Trần Xuân Thanh), Nxb. Hồng Đức, Hà Nội, 2018.

6.2. Chương sách

9. “Tiểu đoàn 445 trong tiến công Xuân Lộc – Long Khánh”, in trong Chiến thắng Xuân Lộc - Long Khánh trong cuộc tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975, Nxb. Tổng hợp Đồng Nai, 2003, tr.227-231.

10. “Bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa trong chiến lược phát triển du lịch thời kỳ hội nhập”, in trong: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản lịch sử - văn hóa phục vụ phát triển du lịch, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2015, tr.87-106.

11. “Hoạt động khai mỏ của người Hoa ở vùng thượng du miền Bắc Việt Nam thời Nguyễn” in trong: GS.NGND Vũ Dương Ninh (Cb), Việt Nam trong thế giới đang đổi thay, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2017, tr.188-201.

12. “Giới sử học Việt Nam với việc nghiên cứu và nâng cao nhận thức về vấn đề chủ quyền biển, đảo những năm gần đây” (viết chung với nhà sử học Dương Trung Quốc) in trong: Nghiên cứu và tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo Việt Nam, Nxb. Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, 2019, tr.497-513.

13. “Chính sách biên viễn của triều Nguyễn nhìn từ tác phẩm Hưng Hóa ký lược của Phạm Thận Duật” (viết chung với GS.TS Nguyễn Văn Kim) in trong: GS.TSKH Vũ Minh Giang (Cb), Phạm Thận Duật trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2023, tr.247-270.

14. “Một số thành tựu trong nghiên cứu biển Đông của giới sử học Việt Nam thời gian qua” (viết chung với nhà sử học Dương Trung Quốc) in trong: GS.TS Nguyễn Quang Ngọc (Cb), Nghiên cứu chủ quyền quốc gia, lãnh thổ theo định hướng tiếp cận toàn bộ và toàn diện của lịch sử Việt Nam, tập 2: Biển Đông: không gian sinh tồn của các cộng đồng cư dân sống trên lãnh thổ Việt Nam, Nxb. Thế giới, Hà Nội, 2025, tr.603-611.

15. “Tương tác quyền lực chính trị Việt Nam – Siam trong ba thập niên đầu thế kỷ XIX” ((viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng) in trong Chiến thắng Vàm Nam – Cổ Hũ (1834): 190 năm nhìn lại, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2025, tr.89-108).

16. “Khu vực Bắc Trung Kỳ cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX: Tiềm năng và vị thế kinh tế” (viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng) in trong GS.TS Nguyễn Văn Kim (Cb), Hệ thống thương cảng Trung Bộ Việt Nam: Tiềm năng, vị thế và các mối liên hệ vùng, liên vùng, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2025, tr.301-321. 

17. “Thương cảng Sài Gòn nửa sau thế kỷ XIX-đầu thế kỷ XX: tiềm năng và vị thế kinh tế” (viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng) in trong GS.TS Nguyễn Văn Kim, PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, TS.Trần Xuân Thanh (Đồng cb), Hệ thống thương cảng Nam Bộ Việt Nam: Tiềm năng, vị thế và các mối liên hệ vùng, liên vùng, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2025, tr.343-359. 

18. “Việt Nam đối diện với cuộc chiến năm giữa thế kỷ XIX: Thực tế và trình độ khoa học và kỹ thuật đóng thuyền và thuyền chiến của Việt Nam” (viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng) in trong: GS.TS Nguyễn Văn Kim, PGS.TS Dương Văn Huy, ThS. Trần Văn Mạnh (Đồng cb), Các loại hình thuyền và phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2025, tr.332-346.

19. “Tiễu trừ hải tặc vùng biển Đông Bắc Việt Nam cuối thế kỷ XIX và nửa đầu thế kỷ XX: Tri thức và hành động” (viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng) in trong GS.TS Nguyễn Văn Kim, PGS.TS Phạm Văn Thủy, TS. Nguyễn Nhật Linh (Đồng cb), Hệ tri thức văn hóa biển Việt Nam: Di sản và phát huy giá trị, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2025, tr.511-529.

6.3. Bài tạp chí:

20. “Bà Rịa - Vũng Tàu, đường đến 30 tháng 4 năm 1975”, Tạp chí Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, số 4 (113), 2000, tr.39-42. 

21. “Không sợ trách nhiệm, chỉ lo dân không đọc báo của mình”, Tap chí Người làm báo, Hội Nhà báo Việt Nam, số 10/2007, tr.41-42.

22. “Đồng chi Ngô Gia Tự với việc thành lập Đảng Công sản Việt Nam”, Tạp chí Mặt trận, Uỷ ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, số 52, 2/2008, tr.14-17.

23. “Hoạt động khai mỏ của người Hoa ở vùng thượng du miền Bắc Việt Nam dưới thời Lê - Trịnh (thế kỷ XVII-XVIII)”, Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 4 (181), 2015, tr.63-70.

24. “Hoạt động khai mỏ của người Hoa ở vùng thượng du miền Bắc Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 3 (163), 2015, tr.56-66.

25. “Người Hoa với nghề khai mỏ ở miền Bắc Việt Nam, thời Lê - Trịnh (thế kỷ XVII-XVIII)”, Tạp chí Xưa & Nay, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, số 458, 2015, tr.36-40. 

26. “Tình hình khai mỏ ở miền Trung Việt Nam thế kỷ XIX (qua một số tư liệu lịch sử)”, Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 1 (57), 2019, tr.67-76.

27. “Hoạt động khai mỏ của người Hoa ở Đàng Ngoài: Một số tác động tới xã hội Đại Việt và Trung Hoa thế kỷ XVII – XIX”, Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 6 (450), 2020, tr.37-43.

28. “Nghệ An trong chiến lược đối ngoại của Đại Việt thời Lý – Trần – Lê (thế kỷ XI-XVIII)”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, TS. Nguyễn Văn Chuyên, Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 3 (65),  2020, tr.43-52.

29. “Chính sách biên viễn của triều Nguyễn nhìn từ tác phẩm Hưng Hóa ký lược của Phạm Thận Duật”, viết chung với GS.TS Nguyễn Văn Kim, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Nghiên cứu chính sách và quản lý, Tập 38, số 4, 2022, tr.33-46.       

30. “Khu vực Bắc Trung Kỳ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX: Tiềm năng và vị thế kinh tế”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 1 (561), 2023, tr.69-81. 

31. “Vai trò của hệ thống cảng biển ở vùng duyên hải Bắc Kỳ đối với thương mại khoáng sản thời kỳ thuộc địa”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, Tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 3 (483), 2023, tr.45-52. 

32. “Quá trình tiếp biến khoa học và kỹ thuật phương Tây ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng và Nguyễn Sinh Hùng, Tạp chí Khoa học xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 4 (293), 2023, tr.65-76. 

33. “Thương mại than đá Đông Dương thời kỳ thuộc địa: Sự hội nhập vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu”, viết chung với GS.TS Nguyễn Văn Kim, Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trưòng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, Tập 9, số (3), 2023, tr.228-247.

34. “Quảng Nam - Trung Kỳ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX: Tiềm năng và vị thế kinh tế”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 8, 2023, tr.80-89.

35. “Lịch sử tiếp cận từ khoa học và công nghệ: một cách thức diễn giải và nghiên cứu lịch sử”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 5/2024, tr.80-90. 

36. “Việt Nam và Xiêm trong ba thập niên đầu thế kỷ XIX: Tương tác quyền lực, củng cố và mở rộng ảnh hưởng ở khu vực Đông Nam Á lục địa”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 7/2024, tr.26-34. 

37. “Sustainable Nostalgia to Dystopian Future: toward a Tropical Transnational Ecocinema in Mekong 2030”, Co-author with Assoc. Prof. Giang Hoang, Ph.D, E-Ttropic: Electronic Journal of Studies in the Tropics, (James Cook University - JCU, Australia) 24(1), 2025, pp: 240–260 (Scopus Q1).

38. “Kết hợp giữa kinh tế biển với bảo vệ chủ quyền biển đảo Tây Nam Việt Nam thế kỷ XVII-XIX”, viết chung với PGS.TS Nguyễn Mạnh Dũng, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 5 (589), 2025, tr.20-31.

39. “Hoạt động khai mỏ ở Nghệ An dưới thời Nguyễn và Pháp thuộc (1802-1939)”,  viết chung với PGS.TS Phạm Văn Thủy, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, số 6 (590), 2025, tr.27-37.