Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức dạy học, nghiên cứu, quản trị và đánh giá trong các cơ sở giáo dục đại học, năng lực số không còn là một kỹ năng bổ trợ mà ngày càng trở thành năng lực nền tảng của người học, giảng viên và nhà quản lý giáo dục. Không chỉ dừng lại ở khả năng sử dụng công nghệ, năng lực số còn bao gồm tư duy số, năng lực khai thác dữ liệu, khả năng học tập trong môi trường số, ý thức đạo đức, trách nhiệm học thuật và năng lực thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của đời sống học thuật hiện đại.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Hội thảo “Năng lực số trong giáo dục đại học: Đánh giá, đo lường và hàm ý chính sách” được tổ chức nhằm tạo không gian trao đổi liên ngành giữa chính sách, pháp lý, giáo dục, công nghệ, quản trị thông tin và đo lường năng lực. Đây cũng là một trong những hoạt động học thuật góp phần làm nổi bật tinh thần của SSHWeek 2026: lan tỏa tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kết nối nghiên cứu với thực tiễn và khẳng định vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh chuyển đổi số.
Về phía khách mời, tham dự Hội thảo có TS. Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo; PGS.TS. Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN; PGS.TS, NGƯT Nguyễn Thị Quế Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, ĐHQGHN; cùng đại diện lãnh đạo các thư viện, trung tâm thông tin, doanh nghiệp, các nhà khoa học và các chuyên gia quan tâm đến chủ đề năng lực số trong giáo dục đại học.
Về phía Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn có PGS.TS. Bùi Thành Nam, Bí thư Đảng ủy Nhà trường; PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Nhà trường; PGS.TS. Đỗ Văn Hùng, Trưởng Khoa Quản trị thông tin; đại diện các phòng, ban chức năng; cùng toàn thể cán bộ, giảng viên Khoa Quản trị thông tin; các bạn nghiên cứu sinh, học viên và sinh viên của Khoa.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Bùi Thành Nam, Bí thư Đảng ủy, nhấn mạnh sứ mệnh cốt lõi của trường đại học là đào tạo và nghiên cứu. Để thực hiện sứ mệnh đó trong bối cảnh mới, nghiên cứu khoa học cần được quan tâm như một động lực then chốt của phát triển đại học. Việc Nhà trường tăng mạnh nguồn lực dành cho nghiên cứu khoa học cho thấy định hướng nhất quán trong việc đầu tư cho tri thức, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng học thuật.
Theo PGS.TS. Bùi Thành Nam, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi căn bản phương thức giáo dục. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng khung năng lực số cho giảng viên, nhà quản lý và người học. Năng lực số, trong cách tiếp cận hiện nay, không chỉ là kỹ năng sử dụng công nghệ, mà còn là tư duy số, năng lực đổi mới, khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu và đạo đức trong môi trường số. Trong tinh thần đó, Hội thảo được tổ chức không chỉ như một hoạt động học thuật của Khoa Quản trị thông tin, mà còn nằm trong chủ trương chung của Nhà trường về thúc đẩy nghiên cứu, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ SSHWeek 2026.
PGS.TS. Bùi Thành Nam, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, phát biểu khai mạc Hội thảo
Tại phiên báo cáo tham luận, Hội thảo đã tiếp cận chủ đề năng lực số từ nhiều góc nhìn khác nhau, tạo nên một bức tranh toàn diện về chuyển đổi số trong giáo dục đại học.
Mở đầu phiên tham luận, TS. Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trình bày nội dung về chuyển đổi số và AI trong giáo dục đại học. Tham luận cho thấy chuyển đổi số trong giáo dục đại học không còn là câu chuyện ứng dụng công nghệ thông tin đơn lẻ, mà là quá trình đổi mới mô hình hoạt động dựa trên dữ liệu, công nghệ số và hệ sinh thái học tập mở. Trong thời gian qua, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã có bước chuyển mạnh mẽ về nhận thức và tầm nhìn, từng bước đầu tư hạ tầng số, triển khai các nền tảng quản trị, hệ thống LMS, học liệu số, mô phỏng số và các hình thức dạy học kết hợp. Tuy nhiên, quá trình này vẫn đối diện với những khó khăn như chênh lệch hạ tầng, năng lực số chưa đồng đều, văn hóa dữ liệu còn hạn chế, vấn đề an toàn dữ liệu và đạo đức số chưa được quan tâm tương xứng.
Từ góc nhìn quản lý nhà nước, tham luận cũng nhấn mạnh các định hướng trong thời gian tới: hoàn thiện thể chế về giáo dục đại học số, phát triển hạ tầng và nền tảng dùng chung, đổi mới dạy học và kiểm tra đánh giá trên môi trường số, phát triển đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý số, xây dựng văn hóa số, tăng cường an toàn dữ liệu và thúc đẩy hệ sinh thái giáo dục đại học số.
TS. Đặng Văn Huấn – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo với tham luận “Chuyển đổi số trong giáo dục đại học: năng lực số và hệ sinh thái số”
Từ bình diện pháp lý, PGS.TS, NGƯT Nguyễn Thị Quế Anh trình bày tham luận về trí tuệ nhân tạo và tác động đến giáo dục đại học Việt Nam. Tham luận đặt vấn đề AI trong giáo dục không chỉ là công cụ hỗ trợ dạy học, mà còn liên quan trực tiếp đến quản trị đại học, bảo vệ dữ liệu, minh bạch thuật toán, liêm chính học thuật, quyền tác giả và trách nhiệm giải trình. Các mô hình quản trị AI trên thế giới cho thấy mỗi quốc gia có cách tiếp cận khác nhau, từ quản trị dựa trên rủi ro đến các khung hướng dẫn mềm, linh hoạt. Dù theo mô hình nào, điểm chung vẫn là yêu cầu bảo đảm con người giữ vai trò trung tâm, AI phải phục vụ con người, không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người.
Đối với giáo dục đại học, những vấn đề như chấm thi tự động, phân tích dữ liệu học tập, cá nhân hóa lộ trình học tập, phát hiện đạo văn AI, xác lập quyền tác giả đối với sản phẩm có sự tham gia của AI và bảo vệ dữ liệu sinh viên đang đặt ra nhiều yêu cầu mới. Tham luận gợi mở nhu cầu xây dựng cơ chế quản trị AI trong nhà trường, trong đó có hội đồng đạo đức AI, quy trình kiểm soát dữ liệu, cơ chế giải trình thuật toán và nguyên tắc “human-in-the-loop” – con người tham gia giám sát, phê duyệt và chịu trách nhiệm đối với các quyết định có sự hỗ trợ của AI.
PGS.TS, NGƯT. Nguyễn Thị Quế Anh, Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tham luận “Luật Trí tuệ Nhân tạo và các tác động tới giáo dục đại học Việt Nam”
Tiếp nối mạch trao đổi về năng lực con người trong môi trường số, tham luận của PGS.TS. Trần Thành Nam tập trung vào phát triển năng lực số và năng lực AI cho đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Một trong những điểm nhấn của tham luận là sự thay đổi vai trò của giảng viên: từ người truyền đạt tri thức sang người thiết kế trải nghiệm học tập. Trong môi trường giáo dục số, giảng viên không chỉ cần biết sử dụng công nghệ, mà còn phải biết tổ chức hoạt động học tập, thiết kế phản hồi, khai thác dữ liệu học tập, hỗ trợ sinh viên phát triển tư duy phản biện và sử dụng AI có trách nhiệm.
Tham luận cũng nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo số và quản trị dựa trên dữ liệu. Chuyển đổi số trong giáo dục đại học không thể thành công nếu chỉ tập trung vào hạ tầng công nghệ mà thiếu năng lực thực thi, thiếu đội ngũ quản lý cấp trung có khả năng chuyển hóa chiến lược thành hành động cụ thể. Trưởng khoa, trưởng bộ môn, các phòng ban chức năng và đội ngũ giảng viên đều là những mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái đại học số. Vì vậy, phát triển năng lực số cần được triển khai như một quá trình dài hạn, có khung năng lực, chương trình bồi dưỡng, cơ chế đánh giá và lộ trình cải tiến liên tục.
PGS.TS. Trần Thành Nam – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN với tham luận “Phát triển năng lực số và AI cho đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”
Ở góc độ đo lường, TS. Bùi Thanh Thủy trình bày tham luận “Phát triển thang đo năng lực số cho sinh viên Việt Nam trong bối cảnh AI và giáo dục số”. Tham luận chỉ ra rằng sinh viên hiện nay học tập chủ yếu trong môi trường số, trong khi AI đang thay đổi cách tiếp cận tri thức, cách học tập và cách tham gia vào đời sống học thuật. Tuy nhiên, các công cụ đo lường năng lực số hiện còn chưa thống nhất, nhiều thang đo được phát triển thiên về kỹ năng công nghệ cơ bản và chưa phản ánh đầy đủ các yêu cầu mới như an sinh số, học tập số, sử dụng AI và chuẩn bị nghề nghiệp trong môi trường số.
Từ đó, nghiên cứu đề xuất thang đo năng lực số gồm bảy thành phần: vận hành thiết bị và phần mềm; thông tin và dữ liệu; giao tiếp và hợp tác số; an toàn và an sinh số; sáng tạo nội dung số; học tập và phát triển kỹ năng số; ứng dụng năng lực số cho nghề nghiệp. Với 31 biến quan sát, thang đo được xây dựng theo hướng gắn với trải nghiệm thực tế của sinh viên, phản ánh hành vi cụ thể và sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu. Kết quả kiểm định ban đầu cho thấy thang đo có độ tin cậy và giá trị cấu trúc, qua đó có thể trở thành công cụ hỗ trợ các trường đại học đánh giá thực trạng năng lực số của sinh viên, xác định khoảng trống cần bồi dưỡng và tích hợp năng lực số vào chương trình đào tạo.
TS. Bùi Thanh Thủy – Khoa Quản trị Thông tin, Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQGHN với tham luận “Phát triển thang đo năng lực số cho sinh viên trong bối cảnh AI và giáo dục số”
Tiếp tục từ vấn đề xây dựng thang đo, TS. Nguyễn Thị Kim Dung trình bày đề xuất áp dụng bộ thang đo đánh giá năng lực số vào thực tế giáo dục đại học Việt Nam. Tham luận nhấn mạnh rằng bộ thang đo không chỉ phục vụ khảo sát, mà có thể trở thành công cụ quản trị chiến lược của cơ sở giáo dục đại học. Khi được triển khai một cách hệ thống, kết quả đánh giá năng lực số có thể hỗ trợ xây dựng chuẩn đầu ra, cá nhân hóa lộ trình học tập, thiết kế các chương trình đào tạo kỹ năng số, phục vụ kiểm định chất lượng và cung cấp dữ liệu cho hoạch định chính sách giáo dục số.
Một trong những đề xuất đáng chú ý là đánh giá năng lực số theo chu trình: đầu vào đối với sinh viên năm nhất, đánh giá định kỳ theo năm học và đánh giá đầu ra trước khi tốt nghiệp. Cách tiếp cận này cho phép nhà trường theo dõi tiến trình phát triển năng lực số của sinh viên, phát hiện khoảng trống theo ngành học, kết hợp dữ liệu từ hệ thống LMS để phân tích học tập và hỗ trợ người học theo thời gian thực. Ở cấp nhà trường, tham luận đề xuất xây dựng bộ phận chuyên trách và dashboard năng lực số nhằm theo dõi các chỉ số như điểm trung bình theo khoa/ngành, tỷ lệ sinh viên đạt chuẩn, xu hướng tiến bộ theo khóa học và mức độ chênh lệch giữa các nhóm người học.
TS. Nguyễn Thị Kim Dung Phó Trưởng Khoa Quản trị Thông tin, Trường Đại học KHXH&NV với tham luận “Đề xuất áp dụng bộ thang đo đánh giá năng lực số vào thực tế của giáo dục đại học Việt Nam”
Sau phiên tham luận, Hội thảo bước vào phiên thảo luận với chủ đề “Phát triển năng lực AI cho người học: nội dung, chương trình và đánh giá”, do PGS.TS. Bùi Thành Nam và PGS.TS. Đỗ Văn Hùng chủ trì. Đây là không gian trao đổi cởi mở, kết nối các tham luận chuyên đề với những vấn đề thực tiễn mà các cơ sở giáo dục đại học đang quan tâm: người học cần được trang bị năng lực AI nào, năng lực đó cần được tích hợp vào chương trình đào tạo ra sao, đánh giá bằng công cụ nào và chính sách nào có thể hỗ trợ triển khai một cách hiệu quả.
PGS.TS. Bùi Thành Nam và PGS.TS. Đỗ Văn Hùng chủ trì phiên thảo luận
Tại phiên thảo luận, ông Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh mối liên hệ giữa đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và yêu cầu đưa tri thức vào thực tiễn. Theo ông, điểm khác biệt quan trọng của đổi mới sáng tạo là khả năng tạo ra giá trị trong đời sống, phục vụ người sáng tạo, người sử dụng và cộng đồng. Chuyển đổi số cũng cần được nhìn nhận như một quá trình quay trở lại phục vụ thực tiễn, nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra giá trị xã hội. Những vấn đề được trao đổi tại Hội thảo, từ năng lực số đến năng lực AI, chính là một phần của nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà đất nước đang quan tâm.
Ông cũng đề cập đến sự cần thiết của việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về trí tuệ nhân tạo, trong đó có vấn đề xây dựng luật về AI, nhằm tạo cơ sở cho phát triển công nghệ an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với lợi ích xã hội. Từ góc nhìn chính sách, ông cho rằng cần tiếp tục tổ chức các diễn đàn học thuật như Hội thảo hôm nay để đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách, đồng thời nâng cao năng lực số cho các cơ sở giáo dục đại học.
Ông Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại Hội thảo
PGS.TS. Trần Văn Hải, giảng viên thỉnh giảng Khoa Quản trị thông tin, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, trao đổi về AI trong môi trường giảng dạy, với cả những ưu điểm và hạn chế cần được nhận diện thận trọng. Bên cạnh khả năng hỗ trợ học tập, thiết kế nội dung, phản hồi và cá nhân hóa, AI cũng đặt ra các thách thức về liêm chính học thuật, quyền tác giả và trách nhiệm sử dụng. Từ đó, ông gợi mở việc đánh giá chuẩn đầu ra của sinh viên cần tính đến năng lực nhận biết và tôn trọng quyền bảo hộ tác giả trong thời đại AI. Đây là một vấn đề có ý nghĩa thiết thực, nhất là khi sinh viên ngày càng sử dụng các công cụ AI trong học tập, nghiên cứu và sáng tạo nội dung.
PGS.TS. Trần Văn Hải, giảng viên thỉnh giảng Khoa Quản trị thông tin, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, trao đổi về AI trong môi trường giảng dạy
Một câu hỏi từ sinh viên về việc Nhà trường có những công cụ nào để cá nhân hóa lộ trình học tập cũng thu hút sự quan tâm tại phiên thảo luận. Câu hỏi này cho thấy người học không chỉ quan tâm đến công nghệ như một công cụ hỗ trợ, mà còn kỳ vọng công nghệ có thể giúp họ được tư vấn, định hướng và phát triển phù hợp với năng lực, nhu cầu và mục tiêu cá nhân. Đây cũng là tinh thần quan trọng của giáo dục đại học hiện đại: đặt sinh viên ở vị trí trung tâm của quá trình đào tạo, đồng thời sử dụng dữ liệu và công nghệ để hỗ trợ người học một cách hiệu quả, nhân văn và có trách nhiệm.
Sinh viên Vũ Thị Trà My quan tâm đến việc có những công cụ nào để cá nhân hóa lộ trình học tập
Đặc biệt, phát biểu tại phiên thảo luận, PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nhấn mạnh ý nghĩa của SSHWeek 2026 như một không gian học thuật quy mô toàn trường, kết nối nhiều hội thảo, tọa đàm và hoạt động nghiên cứu gắn với công nghệ, đổi mới sáng tạo và ứng dụng thực tiễn. Hội thảo do Khoa Quản trị thông tin tổ chức đã thu hút nhiều bên liên quan, từ chuyên gia hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà khoa học đến giảng viên, học viên và sinh viên. Điều này cho thấy chủ đề năng lực số không chỉ là vấn đề riêng của một ngành học, mà là yêu cầu chung của giáo dục đại học trong bối cảnh mới.
PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phát biểu tại Hội thảo
Tổng kết và bế mạc Hội thảo, PGS.TS. Đỗ Văn Hùng, Trưởng Khoa Quản trị thông tin, khẳng định sau một buổi sáng làm việc nghiêm túc, trách nhiệm và nhiều trao đổi học thuật sâu sắc, Hội thảo đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra. Các tham luận và ý kiến thảo luận đã cho thấy năng lực số không còn là năng lực bổ trợ, mà đang trở thành năng lực nền tảng của giáo dục đại học trong kỷ nguyên chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.
Theo PGS.TS. Đỗ Văn Hùng, Hội thảo đã đạt được nhiều điểm thống nhất quan trọng. Thứ nhất, phát triển năng lực số và năng lực AI cho người học cần được xem là chiến lược dài hạn của các cơ sở giáo dục đại học, gắn với đổi mới mô hình đào tạo, phương pháp dạy học và quản trị đại học. Thứ hai, đánh giá và đo lường năng lực số cần dựa trên các khung năng lực có tính chuẩn hóa, phù hợp với bối cảnh Việt Nam nhưng vẫn tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Thứ ba, trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra không chỉ là biết sử dụng công nghệ, mà còn là tư duy phản biện, đạo đức số, trách nhiệm học thuật, khả năng thích ứng và học tập suốt đời.
Hội thảo cũng ghi nhận nhiều đề xuất có giá trị liên quan đến tích hợp năng lực AI vào chương trình đào tạo, xây dựng hệ thống đánh giá năng lực số cho sinh viên, phát triển học liệu số và môi trường học tập số, nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên, đồng thời xây dựng hệ sinh thái giáo dục đại học số lấy người học làm trung tâm. Những trao đổi này sẽ là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện các nghiên cứu, kiến nghị chính sách và thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới.
PGS.TS. Đỗ Văn Hùng, Trưởng Khoa Quản trị thông tin, phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo
Có thể khẳng định, Hội thảo “Năng lực số trong giáo dục đại học: Đánh giá, đo lường và hàm ý chính sách” không chỉ là một sự kiện học thuật trong khuôn khổ SSHWeek 2026, mà còn là diễn đàn kết nối giữa nghiên cứu, quản lý, chính sách và thực tiễn giáo dục đại học. Từ các tham luận và thảo luận tại Hội thảo, một thông điệp được nhấn mạnh xuyên suốt: chuyển đổi số trong giáo dục đại học, suy cho cùng, là chuyển đổi về năng lực con người, văn hóa học thuật và phương thức quản trị. Công nghệ là phương tiện, còn con người vẫn là trung tâm của mọi quá trình đổi mới.
Tin bài liên quan:
Nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu, giảng dạy và công bố khoa học
Những xu hướng mới trong quan hệ quốc tế từ đầu thế kỷ XXI và tác động đến Việt Nam
Năng lực số trong giáo dục đại học: Đánh giá, đo lường và hàm ý chính sách
Từ phê bình sinh thái đến điện ảnh sinh thái tại Việt Nam: Những tiếp cận xuyên ngành
Kinh tế di sản: Nhận diện nguồn vốn văn hóa và định hướng chính sách phát triển bền vững
Tác giả: Khoa Quản trị thông tin
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn
