Ngày 23/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo tập huấn khai thác, sử dụng Bộ Pháp điển; rà soát, hệ thống hóa, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật. Đây là hoạt động nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác pháp chế tại các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ GD&ĐT.
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Đoàn Trung Kiên phát biểu khai mạc tại chương trình. Ảnh: Đình Tuệ.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Đoàn Trung Kiên nhấn mạnh, trong bối cảnh yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật ngày càng cao, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.
Theo Thứ trưởng, chất lượng của hệ thống pháp luật không chỉ thể hiện ở việc ban hành những quy định đúng đắn mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận, tra cứu, áp dụng thống nhất cũng như kịp thời phát hiện, xử lý các quy định không còn phù hợp. Vì vậy, pháp điển; rà soát, hệ thống hóa; kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật là những nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn trực tiếp với chất lượng quản lý nhà nước về giáo dục.
AI mở ra phương thức mới cho công tác rà soát văn bản
Một trong những nội dung đáng chú ý tại Hội thảo là việc trao đổi về ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ rà soát văn bản quy phạm pháp luật.
Toàn bộ nội dung chương trình tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác pháp chế được xây dựng trên cơ sở yêu cầu nghiệp vụ thực tiễn và được PGS.TS Nguyễn Như Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt về nội dung trước khi tổ chức triển khai. Việc thẩm định và phê duyệt nội dung góp phần bảo đảm chương trình tập huấn bám sát yêu cầu chuyên môn của công tác pháp chế, phù hợp với phạm vi nghiệp vụ và định hướng ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý nhà nước.
Nội dung tập huấn tập trung vào phương pháp sử dụng AI trong các bước hỗ trợ xử lý văn bản như đọc và phân loại hồ sơ; xác định căn cứ pháp lý có liên quan; nhận diện điều, khoản, điểm cần đối chiếu; tổ chức thông tin; lập phiếu căn cứ rà soát; hỗ trợ xác định các vấn đề cần tiếp tục kiểm tra và hình thành kết quả có khả năng truy vết nguồn.
Cách tiếp cận được triển khai theo nguyên tắc AI là công cụ hỗ trợ nghiệp vụ, không thay thế hoạt động phân tích, đánh giá và quyết định của người có chuyên môn và cơ quan có thẩm quyền.
Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên nhấn mạnh ứng dụng công nghệ phải đi đôi với việc bảo đảm tính chính xác, an toàn thông tin, trách nhiệm của đơn vị chuyên môn
Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên khẳng định, việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo là hướng đi phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, có thể góp phần nâng cao hiệu quả xử lý khối lượng công việc lớn. Song việc ứng dụng công nghệ phải đồng thời bảo đảm tính chính xác và an toàn thông tin; kết quả do công cụ hỗ trợ không thể thay thế trách nhiệm thẩm định, đánh giá của đơn vị chuyên môn.
Thông điệp này cũng đặt ra yêu cầu quan trọng đối với việc nghiên cứu và triển khai AI trong lĩnh vực pháp chế: công nghệ cần được đặt trong một quy trình nghiệp vụ có kiểm soát, trong đó con người xác định nhiệm vụ, lựa chọn nguồn dữ liệu, kiểm chứng căn cứ, đánh giá kết quả và chịu trách nhiệm đối với kết luận chuyên môn.
USSH phát huy thế mạnh liên ngành trong ứng dụng AI cho công tác pháp chế
Tại Hội thảo, TS Đào Minh Quân, Phó Trưởng khoa Quản trị thông tin, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, đã trao đổi các tình huống thực hành và chia sẻ kinh nghiệm sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong công tác rà soát, hệ thống hóa và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật.
Sự tham gia của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thể hiện rõ một hướng tiếp cận liên ngành trong chuyển đổi số hoạt động pháp chế: kết hợp kiến thức nghiệp vụ, khoa học thông tin, quản trị dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để giải quyết những bài toán cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước.
TS Đào Minh Quân chia sẻ nhiều thông tin hữu ích về sử dụng AI trong công tác pháp chế.
Thay vì coi AI đơn thuần là công cụ hỏi – đáp, cách tiếp cận được giới thiệu tại Hội thảo hướng tới việc thiết kế các quy trình sử dụng AI có cấu trúc, trong đó xác định rõ vai trò của AI, bộ hồ sơ đầu vào, nhiệm vụ cần thực hiện, giới hạn sử dụng nguồn, yêu cầu bằng chứng và định dạng đầu ra.
Theo hướng tiếp cận này, AI có thể được sử dụng để hỗ trợ từng bước của quy trình rà soát: đọc và phân loại văn bản; xác định căn cứ có khả năng tác động; nhận diện điều, khoản, điểm liên quan; đối chiếu các quy định; lập phiếu căn cứ rà soát; hỗ trợ phát hiện những vấn đề cần chuyên gia pháp lý tiếp tục kiểm tra.
Đặc biệt, việc yêu cầu AI luôn chỉ rõ nguồn văn bản, điều khoản và căn cứ cho từng nhận định giúp nâng cao khả năng truy vết, kiểm chứng và giải trình kết quả – yếu tố đặc biệt quan trọng đối với ứng dụng AI trong lĩnh vực pháp luật.
Đây cũng là hướng nghiên cứu và chuyển giao phù hợp với thế mạnh của VNU-USSH trong đào tạo nguồn nhân lực quản trị thông tin, quản trị dữ liệu, chuyển đổi số và ứng dụng AI trong các lĩnh vực khoa học xã hội và quản lý.
Công nghệ phải gắn với nghiệp vụ và trách nhiệm của con người
Thực tiễn triển khai công tác rà soát cho thấy nhiệm vụ này không chỉ là thống kê danh mục văn bản. Kết quả rà soát cần xác định rõ quy định cần xử lý, căn cứ pháp lý và thực tiễn, phương án xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện.
Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên yêu cầu các đơn vị tiếp tục nâng cao trách nhiệm phối hợp với Vụ Pháp chế; chủ động phát hiện những quy định bất cập, chồng chéo hoặc chưa phù hợp, đồng thời theo dõi việc thực hiện kết quả rà soát để các kiến nghị được xử lý thực chất và hiệu quả.
Từ yêu cầu này, ứng dụng AI trong công tác pháp chế cần tuân thủ nguyên tắc “AI hỗ trợ – con người kiểm chứng – đơn vị chuyên môn quyết định”. Công nghệ có thể giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm và xử lý thông tin, nhưng việc xác định giá trị pháp lý của văn bản, đánh giá tính hợp pháp, thống nhất, khả thi cũng như đưa ra phương án xử lý cuối cùng vẫn thuộc trách nhiệm của cán bộ và cơ quan có thẩm quyền.
Cách tiếp cận đó vừa khai thác được năng lực xử lý dữ liệu lớn của AI, vừa giảm thiểu nguy cơ phụ thuộc vào kết quả tự động hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng.
Từ nghiên cứu trong trường đại học đến hỗ trợ thực tiễn quản lý nhà nước
Việc VNU - USSH tham gia trực tiếp tập huấn, trao đổi và hướng dẫn thực hành ứng dụng AI cho đội ngũ làm công tác pháp chế tại các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ GD&ĐT cho thấy vai trò ngày càng rõ của nhà trường trong kết nối nghiên cứu, đào tạo với các bài toán thực tiễn của quản trị quốc gia.
Đối với một lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác và trách nhiệm cao như pháp luật, giá trị của trường đại học không chỉ nằm ở việc giới thiệu những công nghệ mới mà quan trọng hơn là nghiên cứu phương pháp sử dụng công nghệ đúng quy trình, có kiểm chứng và có trách nhiệm.
Với nền tảng của một trường đại học hàng đầu về khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời phát triển mạnh các hướng nghiên cứu về quản trị thông tin, dữ liệu, chuyển đổi số và AI, VNU-USSH có điều kiện để trở thành cầu nối giữa công nghệ – con người – thể chế, góp phần đưa những thành tựu mới của trí tuệ nhân tạo vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn của cơ quan quản lý nhà nước.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại chương trình.
Hội thảo vì vậy không chỉ góp phần cập nhật nghiệp vụ pháp chế mà còn cho thấy một xu hướng rõ nét: AI đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng trong quản trị công và xây dựng thể chế; trong quá trình đó, các trường đại học như VNU-USSH có vai trò quan trọng trong nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao các phương pháp ứng dụng AI an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.
Một số hình ảnh tại Hội thảo, tập huấn
Tác giả: Khoa Quản trị thông tin
Những tin cũ hơn
