Sau một tuần nhập viện cấp cứu vì bệnh tim, mặc dù được các bác sĩ cứu chữa tận tình nhưng GS. Phan Huy Lê không qua khỏi. Ông mất vào 13h36 hôm nay (23/6).
Cùng với GS. Hà Văn Tấn, GS. Trần Quốc Vượng và GS. Đinh Xuân Lâm, GS Phan Huy Lê đã tạo nên "tứ trụ" của ngành sử học Việt Nam đương đại. Theo lời giải thích của cố GS. Trần Quốc Vượng thì khái niệm "tứ trụ" đó có lẽ hình thành vào cuối năm 1960, khi cả bốn ông đều nổi tiếng học giỏi.
GS Phan Huy Lê sinh năm 1934 tại làng Thu Hoạch, xã Thạch Châu, huyện Thạch Hà (nay là huyện Lộc Hà), tỉnh Hà Tĩnh. Ông là hậu duệ đời thứ 14 của dòng họ Phan Huy vốn nổi danh về khoa bảng với những tên tuổi lớn như Phan Huy Cẩn, Phan Huy Ích, Phan Huy Thực, Phan Huy Vịnh, Phan Huy Chú…
GS.NGND Phan Huy Lê (1934-2018). Ảnh: Khoa học và Phát triển
Cụ thân sinh ra ông là Phan Huy Tùng, từng làm quan trong triều đình Huế. GS Phan Huy Lê được đánh giá là một trong những chuyên gia nghiên cứu lịch sử hàng đầu của Việt Nam. Thế nhưng, ít ai biết, ông đến với con đường sử học như một lẽ… bất đắc dĩ.
“高中毕业后，我和几个朋友一起去了清化上大学。途中由于持续不断的轰炸，我们入学晚了五天才到。当时的校长陈文耀教授强迫我们所有人学习文学和历史，而我却想学数学和物理。我虽然不情愿，但还是被迫学习了历史，然而我越学越觉得它有趣，”他回忆道。
大学毕业后，他在河内大学（现越南河内国家大学）历史系担任助理实习生，师从陶维英教授。
仅仅两年后，他就被任命为越南古代和中世纪历史系主任，并连续数十年担任此职。除了在越南任教外，他还曾在世界各地的多所大学任教，例如巴黎大学（法国）、阿姆斯特丹大学（荷兰）等。
Phan Huy Le 教授和 Dinh Xu Lam 教授
自1988年至今，他一直担任越南历史科学协会主席。此外，他还是多个国家级委员会的成员，例如国家百科全书编纂委员会、国家科技政策委员会、中央理论委员会、河内国家大学科学与培训委员会、国家学术职称委员会、国家文化遗产委员会等。
他撰写了数百部有价值的历史研究著作，其中包括《黎朝早期土地所有制与农业经济》、《越南封建制度史》、《蓝山起义》、《西山农民运动》、《越南历史与文化》、《越南传统价值观与当代人民》、《追溯我们的根源》、《升龙-河内史》等著名著作。
2000年，他凭借作品《回归本源》获得国家科学技术奖。
2016年，他的著作《越南历史与文化——局部视角》荣获著名的胡志明奖。这是当年唯一一部获此殊荣的历史学著作。
这部著作汇集了潘辉黎教授自 1998 年以来，历时 10 年撰写的众多国内外文章和研究论文。这部著作最显著的特点是其多方面和全面的方法，涵盖了越南历史的空间和时间维度。
Phan Huy Le 教授和 Pham Quang Minh 教授
因此，越南古代历史不仅包括文郎国和瓯雉国的历史，还包括越南中部的占婆国和沙黄文化，以及越南南部的鄂依文化和扶南国。自建国以来，越南一直是一个多民族国家。
他的研究成果已成为全国许多大学的教学材料，为维护国家领土主权，特别是对越南中部和南部地区的主权，提供了科学证据。
即使到了 80 多岁，他仍然满怀热情地致力于研究历史问题，特别是古代史，因为古代史在很大程度上已被遗忘或误解。
他认为，土潘王（安阳王）的祖先是古代岱依族的一位领袖，即南强王国的国王，其都城位于今天的高平省。因此，瓯禄的建立并非外敌入侵的结果，而是越南各民族内部，特别是西岱族和禄越族之间，人口和土地统一的结果。
他还断言，尽管赵大建立的南越国声称恢复了一些越南古代社群的独立，但实际上，赵朝入侵了瓯郸，开启了长达10个世纪的北方对越南人民的统治时期。
成为历史研究领域的杰出人物后，他认为对他影响最大的人是陈文娇教授和陶维英教授。
“他们都是我尊敬的老师。他们培养了我对历史的热情，并帮助我取得了今天的成就，”他说道。
据vtv.vn报道
作者：明德
