Tôn giáo và văn hoá: một số vấn đề lí luận và thực tiễn

Thành Long/USSH

Về phía các học giả quốc tế có các giáo sư: Lê Xuân Hy và Marky Mark (Đại học Seattle – Hoa Kì); GS Trần Văn Đoàn (Đại học Quốc gia Đài Loan), GS Pascal Bordeaux (Viện Viễn đông Bác cổ, TP Hồ Chí Minh), GS Valentine Zuber (Trường Cao học Thực hành (EPHE) Paris – Pháp); TS Michael Dickhardt (Đại học Göttingen – Đức)…

Toạ đàm có hơn 30 báo cáo, thảo luận tại 4 tiểu ban: Tôn giáo và văn hoá – những vấn đề lí luận chung; Những vấn đề lí luận tôn giáo và văn hoá ở Việt Nam; Một số biểu hiện văn hoá tôn giáo trên thế giới và Việt Nam hiện nay; Tôn giáo và văn hoá: trường hợp Phật giáo.

Trong báo cáo đề dẫn tại phiên khai mạc, GS.TS Đỗ Quang Hưng (Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo đương đại, Trường ĐHKHXH&NV) đề cập đến quan điểm của Ninian Smart đề xuất năm 1997 về việc nghiên cứu tôn giáo theo 5 chiều kích: chiều kích học thuyết/triết học; chiều kích thực tiễn/nghi lễ; kinh nghiệm tôn giáo/tình cảm; chiều kích xã hội/thể chế; đạo đức/pháp luật; chiều kích vật chất/nghệ thuật tôn giáo. Cũng theo Ninian Smart, văn hoá là một hệ thống hội nhập các tín ngưỡng, các giá trị người. Trong bối cảnh thế giới hiện đại, tôn giáo và các loại hình tôn giáo phổ biến và xích lại gần nhau hơn nhưng không vì thế mà các giá trị của văn hoá tôn giáo xoá đi những yếu tố đặc thù – một trong những nhân tố quyết định nhất đến bản sắc tộc người.

Báo cáo cho rằng, khi nghiên cứu mối quan hệ giữa tôn giáo và văn hoá cần chú ý đến thách thức của văn hoá hậu hiện đại và tôn giáo hậu hiện đại; những nhân tố của sự chuyển dịch văn hoá và tôn giáo như: sự thoát li của con người (tị nạn, xuất khẩu lao động), thoát li thông tin (bùng nổ thông tin đại chúng…), thoát li khỏi những giá trị ý thức, tư tưởng (tư tưởng tự do, dân chủ, nhân quyền…).

Thành Long/USSH

Professor Le Xuan Hy (Seattle University - USA).

Following the opening session, delegates discussed in subcommittees the main theme of the symposium: analyzing the relationship between religion and culture, and the dimensions of this relationship in history and the present. In particular, a topic that attracted much attention from scholars was: how religions in Vietnam today are present in society and culture in order to both maintain and enrich the identity of each religion; and the values ​​of religious culture in the process of industrialization and modernization and the process of "building a culture rich in national identity."