TTLV: Địa vị người phụ nữ Việt Nam qua tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô vùng Châu thổ sông Hồng

THÔNG TIN VỀ LUẬN VĂN THẠC SĨ

1. Họ và tên học viên: Lê Thị Hồng Nhung                       2. Giới tính: nữ

3. Ngày sinh: 19/09/2001

4. Nơi sinh: Thanh Hóa

5. Quyết định công nhận học viên số: 5626 /QĐ-XHNV                      Ngày 29 tháng 12 năm 2023 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Gia hạn thời gian học tập theo Quyết định số 9028/QĐ-XHNV, thời gian gia hạn từ ngày 30/12/2025 đến ngày 29/6/2026; Gia hạn thời gian học tập theo Quyết định số 3371/QĐ-XHNV thời gian gia hạn từ ngày 30/6/2026 đến ngày 29/12/2026

7. Tên đề tài luận văn: Địa vị người phụ nữ Việt Nam qua tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô vùng Châu thổ sông Hồng

8. Chuyên ngành:Việt Nam học;                Mã số: 8310630

9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Mai Minh Tân, TS. Nguyễn Thị Thu Trang

10. Tóm tắt các kết quả của luận văn: 

Luận văn đã nghiên cứu tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô trong gia đình người Việt vùng châu thổ sông Hồng từ góc nhìn văn hóa học, qua đó làm sáng tỏ mối quan hệ giữa tín ngưỡng dân gian với địa vị của người phụ nữ trong xã hội phong kiến Việt Nam. Trên cơ sở kết hợp nghiên cứu tư liệu, khảo sát thực địa và phỏng vấn sâu tại các địa phương thuộc vùng châu thổ sông Hồng, luận văn đã đạt được một số kết quả chủ yếu sau:

Thứ nhất, luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô, địa vị của người phụ nữ trong xã hội phong kiến và các lý thuyết nghiên cứu liên quan, từ đó xây dựng khung phân tích phục vụ cho việc nghiên cứu tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô dưới góc nhìn văn hóa học.

Thứ hai, luận văn đã làm rõ những cơ tầng tự nhiên, lịch sử, kinh tế và văn hóa góp phần hình thành địa vị của người phụ nữ Việt Nam; đồng thời chỉ ra rằng bên cạnh quyền lực mang tính chính danh của nam giới trong cấu trúc phụ hệ vẫn tồn tại một dạng quyền lực mang tính biểu tượng và tâm linh do người phụ nữ nắm giữ thông qua việc duy trì không gian thờ cúng, thực hành nghi lễ và bảo tồn truyền thống gia đình. Chính sự tồn tại song song giữa danh quyền và linh quyền đã tạo nên tiền đề văn hóa quan trọng cho sự hình thành và phát triển của tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô trong đời sống gia đình người Việt.

Thứ ba, thông qua khảo sát thực tiễn, luận văn đã phân tích một cách hệ thống đối tượng thờ cúng, không gian thờ cúng, thời gian thờ cúng, vật phẩm thờ cúng, lễ nghi, ý nghĩa và giá trị của tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô trong gia đình người Việt vùng châu thổ sông Hồng; đồng thời chỉ ra những biến đổi và bất cập đang đặt ra trong thực tiễn như sự mai một tri thức dân gian, xu hướng đơn giản hóa nghi lễ, thương mại hóa tín ngưỡng và sự đứt gãy truyền nối giữa các thế hệ. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị của tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô trong điều kiện xã hội đương đại.

Kết quả mới của luận văn là đề xuất một cách tiếp cận liên ngành đối với tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô từ góc nhìn văn hóa học kết hợp với nghiên cứu giới, nhân học biểu tượng và cấu trúc luận. Trên cơ sở đó, luận văn khẳng định tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô không chỉ là một hình thức thờ cúng tưởng niệm người đã khuất, mà còn là một biểu tượng văn hóa phản ánh cách người Việt kiến tạo vị thế cho những thân phận chưa hoàn tất vòng đời xã hội. Thông qua thực hành thờ cúng, Tổ Cô được trao một vị trí chính danh trong cấu trúc tâm linh của gia đình, thể hiện tinh thần nhân văn và tính bao dung của văn hóa Việt. Qua đó, tín ngưỡng này còn là một cơ chế văn hóa mà quyền lực xã hội vốn bị giới hạn của người phụ nữ trong xã hội phụ hệ được chuyển hóa thành quyền lực tâm linh được gia đình và cộng đồng thừa nhận.

11. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn: 

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy và học tập các lĩnh vực văn hóa học, Việt Nam học, nhân học văn hóa, nghiên cứu giới và tín ngưỡng dân gian, đặc biệt đối với các nghiên cứu về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và vai trò của người phụ nữ trong văn hóa truyền thống Việt Nam.

Bên cạnh đó, luận văn cung cấp cơ sở khoa học góp phần nhận diện, bảo tồn và phát huy các giá trị của tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô trong bối cảnh hiện nay; đồng thời hỗ trợ công tác tuyên truyền, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của người phụ nữ trong đời sống văn hóa của người Việt.

Ngoài ra, kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng như nguồn tư liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về tín ngưỡng dân gian, văn hóa gia đình và trong quá trình xây dựng các chương trình truyền thông, triển lãm, số hóa tư liệu và phát triển các sản phẩm văn hóa gắn với di sản văn hóa phi vật thể của vùng châu thổ sông Hồng.

12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo: 

Từ kết quả nghiên cứu của luận văn, có thể tiếp tục triển khai một số hướng nghiên cứu sau:

• Mở rộng phạm vi khảo sát tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô tại các vùng văn hóa khác như Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Nam Bộ nhằm so sánh những điểm tương đồng và khác biệt trong thực hành tín ngưỡng giữa các vùng. 

• Nghiên cứu mối quan hệ giữa tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô với tín ngưỡng thờ Mẫu, tín ngưỡng Bà Cô - Ông Mãnh, tín ngưỡng thờ nữ thần và hệ thống thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam nhằm nhận diện rõ hơn vị trí của Tổ Cô trong hệ thống tín ngưỡng dân gian Việt Nam. 

• Tiếp tục nghiên cứu tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô từ góc nhìn liên ngành như nhân học, xã hội học, nghiên cứu giới, ký ức văn hóa và di sản văn hóa phi vật thể để làm rõ hơn vai trò của tín ngưỡng trong việc kiến tạo bản sắc gia đình và cộng đồng. 

• Đẩy mạnh việc sưu tầm, số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu về tín ngưỡng thờ cúng Tổ Cô nhằm phục vụ công tác nghiên cứu và phổ biến tri thức về loại hình tín ngưỡng này trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

13. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: không có

INFORMATION ON MASTER’S THESIS

1. Full name : Le Thi Hong Nhung                       2. Sex: Female

3. Date of birth: 19 September 2001                    4. Place of  birth: Thanh Hoa, Viet Nam

5. Admission decision number: 5626/QĐ-XHNV; Dated: December 29, 2023, issued by the Rector of the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.

6. Changes in academic process: Extension of the study period pursuant to Decision No. 9028/QĐ-XHNV, with the extension granted from December 30, 2025 to June 29, 2026; and further extension of the study period pursuant to Decision No. 3371/QĐ-XHNV, with the extension granted from June 30, 2026 to December 29, 2026.

7. Official thesis title: The Status of Vietnamese Women through the Worship of Tổ Cô in the Red River Delta.

8. Major: Vietnamese Studies                               9. Code: 8310630

10. Supervisors: Dr. Mai Minh Tan, Dr. Nguyen Thi Thu Trang

11. Summary of the findings of the thesis:

            This thesis examines Tổ Cô worship in Vietnamese families in the Red River Delta from the perspective of cultural studies, with the aim of clarifying the relationship between folk belief and the social status of women in traditional Vietnamese society. Drawing upon documentary analysis, fieldwork, and in-depth interviews conducted in several localities across the Red River Delta, the study has achieved the following principal findings.

            First, the thesis establishes a theoretical and analytical framework for the study of Tổ Cô worship by systematizing previous scholarship on ancestor worship, Tổ Cô worship, women's social status in pre-modern Vietnam, and relevant theoretical approaches, including structuralism, cultural anthropology, symbolic anthropology, and gender studies. This framework provides a coherent basis for interpreting Tổ Cô worship from a cultural perspective.

            Second, the study demonstrates that the social status of Vietnamese women has been shaped by the interaction of natural, historical, economic, and cultural factors. The findings further indicate that, alongside the formal authority traditionally exercised by men within the patriarchal family, there exists a complementary form of spiritual authority maintained by women through the management of ritual space, the performance of ritual practices, and the preservation of family traditions. The coexistence of these two forms of authority constitutes an important cultural foundation for the emergence and continuity of Tổ Cô worship in Vietnamese family life.

            Third, based on empirical investigation, the thesis provides a systematic analysis of the principal components of Tổ Cô worship, including the object of worship, ritual space, ritual timing, ritual objects, ritual practices, as well as its meanings and cultural values in Vietnamese families of the Red River Delta. The analysis also identifies several contemporary challenges affecting the practice of this folk belief, including the gradual loss of traditional knowledge, the simplification of ritual practices, the commercialization of religious activities, and the weakening of intergenerational cultural transmission. In response to these issues, the thesis proposes a set of recommendations aimed at preserving and promoting the cultural values of Tổ Cô worship within the context of contemporary Vietnamese society.

            The principal contribution of this thesis lies in its interdisciplinary interpretation of Tổ Cô worship through the integration of cultural studies, gender studies, symbolic anthropology, and structuralism. The findings demonstrate that Tổ Cô worship should not be understood merely as a form of ancestor worship commemorating the deceased. Rather, it functions as a distinctive cultural symbol through which Vietnamese society reconstructs the social position of women whose life course did not conform to conventional expectations. Through ritual practice, Tổ Cô is granted a legitimate place within the family's sacred structure, reflecting the humanistic values and cultural inclusiveness characteristic of Vietnamese tradition.

            More importantly, the thesis argues that Tổ Cô worship operates as a cultural mechanism through which the social authority historically constrained by the patriarchal system is transformed into a form of spiritual authority recognized by both the family and the wider community. This perspective offers a new interpretation of the relationship between gender, belief, and symbolic power in traditional Vietnamese culture, while contributing to broader discussions on ancestor worship, women's studies, and Vietnamese folk belief from an interdisciplinary perspective.

12. Practical applicability:

            The findings of this thesis may serve as a valuable reference for research, teaching, and learning in the fields of cultural studies, Vietnamese studies, cultural anthropology, gender studies, and folk belief, particularly in relation to ancestor worship and the role of women in traditional Vietnamese culture. The study also provides a scholarly basis for identifying, preserving, and promoting the important cultural values of Tổ Cô worship in contemporary society. In addition, its findings may support public education and awareness-raising initiatives aimed at enhancing understanding of the cultural significance of women within Vietnamese family and community life. Furthermore, the thesis offers a useful source of reference for future research on Vietnamese folk belief and family culture. Its findings may also contribute to the development of cultural communication programmes, exhibitions, digital heritage archives, and other initiatives designed to preserve and promote the intangible cultural heritage of the Red River Delta.

13. Further research directions:

            Building upon the findings of this thesis, several avenues for future research may be pursued.

            First, further comparative studies could extend the investigation of Tổ Cô worship to other cultural regions of Vietnam, including the North Central Coast, the South Central Coast, and Southern Vietnam, in order to identify regional similarities and differences in ritual practices and cultural interpretations.

            Second, future research may examine the relationship between Tổ Cô worship and other Vietnamese folk beliefs, such as Mother Goddess worship, the worship of Bà Cô - Ông Mãnh, female deity worship, and broader traditions of ancestor worship. Such studies would contribute to a more comprehensive understanding of the position and significance of Tổ Cô within the Vietnamese folk belief system.

            Third, an interdisciplinary approach integrating cultural anthropology, sociology, gender studies, cultural memory studies, and intangible cultural heritage studies could further explore the role of Tổ Cô worship in shaping family identity, community cohesion, and the cultural construction of gender in Vietnamese society.

            Finally, future efforts should promote the systematic documentation, digitization, and development of a comprehensive database on Tổ Cô worship. Such initiatives would facilitate academic research, improve public access to knowledge, and support the preservation and dissemination of this form of intangible cultural heritage in the context of digital transformation and international integration.

14. Thesis-related publications: No